Skala Jakości Życia Flanagana (QOLS), ang. Flanagan Quality of Life Scale (QOLS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Jakości Życia Flanagana (QOLS) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=EVslFibIjyU
Co mierzy Skala Jakości Życia Flanagana (QOLS)?
Skala Jakości Życia Flanagana (QOLS) mierzy zadowolenie z różnych obszarów życia, a nie stan zdrowia czy sprawność fizyczną. Obejmuje 16 pozycji dotyczących dobrostanu materialnego i fizycznego, relacji z innymi, aktywności społecznej i obywatelskiej, rozwoju osobistego i samorealizacji, rekreacji oraz niezależności. Pierwotną wersję opracował Flanagan w latach 70. XX w. na podstawie wywiadów z dorosłymi Amerykanami, a pozycję o niezależności dodali Burckhardt i wsp. w wersji dla osób przewlekle chorych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
QOLS stosuje się u dorosłych z chorobami przewlekłymi – m.in. fibromialgią, reumatoidalnym zapaleniem stawów, chorobą zwyrodnieniową stawów, POChP, cukrzycą i chorobami serca, a także po urazach rdzenia kręgowego – oraz u osób zdrowych. Korzystają z niej psycholodzy, terapeuci zajęciowi, pielęgniarki i lekarze, w praktyce i w badaniach. Ponieważ nie pyta o objawy, sprawdza się u osób z niepełnosprawnością, u których kwestionariusze zdrowotne mogą zaniżać jakość życia.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Skala Flanagana zawiera 16 pytań o zadowolenie z różnych obszarów życia: dobrostan materialny i fizyczny (np. zdrowie), relacje z innymi (rodzina, przyjaciele, partner), aktywność społeczna i obywatelska, rozwój osobisty (nauka, rozumienie siebie, praca twórcza), rekreacja oraz niezależność. Każde pytanie ocenia się w 7-stopniowej skali od „zachwycony” (7) do „okropnie” (1). Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Skala Jakości Życia Flanagana (QOLS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Łączny wynik wynosi 16–112 pkt; wyższy oznacza lepszą jakość życia. U zdrowych dorosłych średnia wynosi ok. 90 pkt, a w chorobach przewlekłych (np. fibromialgii, POChP, chorobach reumatycznych) zwykle jest niższa. Skala nie ma progów klinicznych – wyniki porównuje się w czasie lub między grupami. Pozycje z najniższą oceną wskazują obszary, w których pacjent może potrzebować wsparcia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
QOLS mierzy ogólną jakość życia i nie służy do rozpoznania. W przeglądzie Burckhardt i Anderson (2003) skala miała dobrą spójność wewnętrzną (alfa ok. 0,82–0,92) i rzetelność test–retest (ok. 0,78–0,84).
Publikacja źródłowa: Flanagan JC, Am Psychol 1978; Burckhardt CS, Anderson KL, Health Qual Life Outcomes 2003.
Podobne skale i kwestionariusze
Jakość życia związaną ze zdrowiem mierzą Kwestionariusz SF-36 i Kwestionariusz EQ-5D, a jakość życia w czterech dziedzinach według koncepcji WHO – Skrócony Kwestionariusz Jakości Życia WHO (WHOQOL-BREF). Ogólne zadowolenie z życia ocenia krótka Skala Satysfakcji z Życia (SWLS), a problemy zdrowotne wpływające na codzienne życie – Profil Zdrowia Nottingham (NHP).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.