Skala Jedzenia Emocjonalnego (EES), ang. Emotional Eating Scale (EES) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Jedzenia Emocjonalnego (EES)?
Skala Jedzenia Emocjonalnego (EES) mierzy, w jakim stopniu badany odczuwa potrzebę jedzenia pod wpływem różnych emocji. Zawiera listę 25 emocji tworzących trzy podskale: złość i frustracja (np. złość, irytacja, zazdrość), lęk (np. niepokój, zdenerwowanie, zagubienie) oraz depresja (np. samotność, smutek, znudzenie). Skalę opracowali Arnow, Kenardy i Agras (1995) w badaniach nad osobami z napadami objadania się.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
EES stosuje się u dorosłych z otyłością, zaburzeniem z napadami objadania się, bulimią i u osób odchudzających się – w psychodietetyce, psychoterapii zaburzeń odżywiania, leczeniu otyłości i badaniach naukowych. Pomaga rozpoznać emocje, które najczęściej wyzwalają jedzenie, i zaplanować interwencję. Wypełnienie trwa ok. 5 minut. Istnieje też wersja dla dzieci i młodzieży (EES-C).
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Przy każdej z 25 emocji badany zaznacza, w jakim stopniu jej odczuwanie wywołuje u niego chęć jedzenia, w 5-stopniowej skali – od „brak chęci jedzenia”, przez niewielką i umiarkowaną chęć oraz silną potrzebę jedzenia, do „przemożnej potrzeby jedzenia”. Wyniki podskal oblicza się jako sumy lub średnie odpowiedzi: złość i frustracja – 11 emocji, lęk – 9, depresja – 5. Kwestionariusz wypełnia się samodzielnie.
Skala Jedzenia Emocjonalnego (EES) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza silniejszą skłonność do jedzenia w reakcji na dane emocje. Skala nie ma ustalonych progów klinicznych – wyniki porównuje się z grupami odniesienia i w czasie. Najwięcej informacji daje porównanie podskal oraz analiza konkretnych emocji, które najczęściej wyzwalają jedzenie.
Wysokie wyniki w podskali depresji wiążą się zwykle z częstszymi napadami objadania się. Profil emocji pomaga zaplanować terapię, np. naukę rozpoznawania emocji i innych niż jedzenie sposobów radzenia sobie z nimi, a jego zmiana w czasie – ocenić jej efekty.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
EES ocenia skłonność do jedzenia pod wpływem emocji i nie służy do rozpoznania zaburzeń odżywiania, dlatego nie ma ustalonych progów czułości i swoistości. W pracy Arnow i wsp. (1995) u osób z napadami objadania się skala miała zadowalającą spójność wewnętrzną podskal (złość/frustracja, lęk, depresja) i wiązała się z częstością napadów objadania się.
Publikacja źródłowa: Arnow B, Kenardy J, Agras WS, Int J Eat Disord 1995.
Podobne skale i kwestionariusze
Jedzenie emocjonalne, ograniczanie jedzenia i jedzenie pod wpływem bodźców zewnętrznych mierzy Holenderski Kwestionariusz Zachowań Żywieniowych (DEBQ), a niekontrolowane jedzenie – Trójczynnikowy Kwestionariusz Jedzenia (TFEQ). Nasilenie napadów objadania się ocenia Skala Napadowego Objadania się (BES), a trudności w regulacji emocji – Skala Trudności w Regulacji Emocji (DERS).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
