Kwestionariusz Oceny Funkcji Wykonawczych (BRIEF), ang. Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Kwestionariusz Oceny Funkcji Wykonawczych (BRIEF) – omówienie
Co mierzy Kwestionariusz Oceny Funkcji Wykonawczych (BRIEF)?
Kwestionariusz Oceny Funkcji Wykonawczych (BRIEF) opisuje, jak funkcje wykonawcze przejawiają się w codziennym zachowaniu dziecka w domu i w szkole. Ocenia m.in. hamowanie, przełączanie uwagi, kontrolę emocji, inicjowanie działań, pamięć roboczą, planowanie, organizację i monitorowanie własnych działań. W odróżnieniu od testów neuropsychologicznych wykonywanych w gabinecie pokazuje trudności w rzeczywistych sytuacjach. Obecnie stosowana wersja BRIEF2 (2015) ma formularze dla rodziców i nauczycieli oraz samoopis dla młodzieży.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BRIEF2 jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży w wieku 5–18 lat, a wersje BRIEF-P i BRIEF-A – odpowiednio dla dzieci w wieku przedszkolnym i dla dorosłych. Stosuje się go w psychologii klinicznej i szkolnej, neuropsychologii, psychiatrii dziecięcej i neurologii – m.in. u dzieci z ADHD, autyzmem, trudnościami w uczeniu się, po urazach mózgu i z padaczką. Pomaga zaplanować wsparcie w domu i w szkole. Narzędzie jest komercyjne.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
BRIEF2 ma formularze dla rodziców i nauczycieli (po 63 pozycje) oraz samoopisowy dla młodzieży 11–18 lat (55 pozycji); dotyczy dzieci 5–18 lat. Oryginalna wersja BRIEF miała 86 pozycji. Każde zachowanie z ostatnich 6 miesięcy ocenia się jako: nigdy, czasami, często. Skale kliniczne to m.in. hamowanie, samokontrola, przerzutność, kontrola emocji, inicjowanie, pamięć robocza, planowanie i organizacja, monitorowanie zadań i organizacja materiałów; łączą się one we wskaźniki regulacji zachowania, emocji i funkcji poznawczych oraz wskaźnik ogólny (GEC).
Kwestionariusz Oceny Funkcji Wykonawczych (BRIEF) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe przelicza się na wyniki T (średnia 50, SD 10). W BRIEF2 wartości 60–64 oznaczają łagodne podwyższenie, 65–69 potencjalnie klinicznie istotne, a ≥70 klinicznie istotne trudności. Przed interpretacją sprawdza się skale kontrolne (niespójność, negatywizm, rzadkie odpowiedzi). Profil skal pomaga zaplanować wsparcie, np. przy dominujących trudnościach z pamięcią roboczą lub kontrolą emocji. Podwyższone wyniki nie są rozpoznaniem – często występują w ADHD, autyzmie i po urazach mózgu.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BRIEF ocenia funkcje wykonawcze w codziennym życiu, a nie rozpoznaje zaburzeń, dlatego czułość i swoistość nie są jego podstawowymi parametrami. Wyniki przelicza się na wyniki T (średnia 50, SD 10); T ≥65 uznaje się za klinicznie podwyższone. Podręcznik podaje wysoką spójność wewnętrzną skal (alfa 0,80–0,98) i dobrą rzetelność test–retest.
Publikacja źródłowa: Gioia GA, Isquith PK, Guy SC, Kenworthy L, BRIEF, PAR 2000; BRIEF2, PAR 2015.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcje wykonawcze w badaniu bezpośrednim ocenia się m.in. Testem Łączenia Punktów (TMT), Testem Stroopa i Testem Sortowania Kart z Wisconsin (WCST). Objawy ADHD i towarzyszące trudności opisują Skale Connersa, a szerszy obraz problemów emocjonalnych i zachowania – Lista zachowań dziecka CBCL i Kwestionariusz Mocnych Stron i Trudności (SDQ).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
