Skala Napadowego Objadania się (BES), ang. Binge Eating Scale (BES) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Napadowego Objadania się (BES)?
Skala Napadowego Objadania się (BES) to kwestionariusz samooceny, który mierzy nasilenie napadów objadania się u osób z nadwagą i otyłością. Zawiera 16 pozycji: 8 dotyczy zachowań (np. szybkiego jedzenia, jedzenia aż do uczucia przepełnienia), a 8 – uczuć i myśli towarzyszących jedzeniu (utraty kontroli, poczucia winy, zaabsorbowania jedzeniem). Wynik wynosi 0–46 pkt. Skalę opracowali Gormally i wsp. (1982).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BES stosuje się u dorosłych z nadwagą lub otyłością – w poradniach leczenia otyłości, przed zabiegami bariatrycznymi i po nich, w poradniach dietetycznych oraz w badaniach naukowych. Pomaga wytypować osoby, które wymagają diagnostyki w kierunku zaburzenia z napadami objadania się, i ocenić efekty leczenia. Korzystają z niej psycholodzy, psychiatrzy, dietetycy i lekarze. Skala nie służy do stawiania diagnozy.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Każda z 16 pozycji zawiera 3 lub 4 stwierdzenia opisujące rosnące nasilenie problemu. Badany wybiera jedno, które najlepiej opisuje jego zachowania i odczucia. Odpowiedziom przypisuje się 0–3 pkt według klucza (w dwóch pozycjach maksymalnie 2 pkt); sąsiednie stwierdzenia mogą mieć tę samą wartość punktową, dlatego wynik oblicza się zawsze z użyciem klucza. Wynik całkowity jest sumą punktów (0–46). Wypełnienie trwa ok. 10 minut; kwestionariusz badany wypełnia sam, a w razie potrzeby z pomocą badającego.
Skala Napadowego Objadania się (BES) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza większe nasilenie napadów objadania się. Najczęściej przyjmuje się przedziały zaproponowane przez Marcus i wsp. (1988): do 17 pkt – brak lub minimalne objawy, 18–26 pkt – umiarkowane, 27 pkt i więcej – ciężkie. Wynik powyżej 17 pkt jest sygnałem do pogłębionej oceny przez psychologa lub psychiatrę.
BES mierzy nasilenie objawów, ale nie rozpoznaje zaburzenia z napadami objadania się – nie ocenia m.in. częstości epizodów ani zachowań kompensacyjnych. Wynik interpretuje się w kontekście wywiadu, historii odchudzania i objawów depresji. Przed operacją bariatryczną wysoki wynik nie jest samodzielnym przeciwwskazaniem do zabiegu, lecz wskazaniem do diagnostyki i wsparcia psychologicznego.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Gormally’ego i wsp. (1982) skala odróżniała osoby z nasilonymi napadami objadania się od pozostałych osób z nadwagą. W kolejnych badaniach u osób z otyłością, w tym kandydatów do chirurgii bariatrycznej, próg 17–18 pkt dobrze identyfikował osoby z nasilonymi napadami objadania się. BES nie bada jednak wszystkich kryteriów DSM-5, dlatego wynik dodatni wymaga wywiadu diagnostycznego.
Publikacja źródłowa: Gormally J, Black S, Daston S, Rardin D, Addict Behav 1982.
Podobne skale i kwestionariusze
Psychopatologię zaburzeń odżywiania, w tym napady objadania się i zachowania kompensacyjne, ocenia Kwestionariusz Badania Zaburzeń Odżywiania (EDE-Q). Niekontrolowane jedzenie i jedzenie pod wpływem emocji mierzą Trójczynnikowy Kwestionariusz Jedzenia (TFEQ) i Holenderski Kwestionariusz Zachowań Żywieniowych (DEBQ), a objawy „uzależnienia od jedzenia” – Skala Uzależnienia od Jedzenia Yale (YFAS 2.0).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
