Skala Oceny Wychodzenia ze Śpiączki (CRS-R), ang. Coma Recovery Scale-Revised (CRS-R) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Oceny Wychodzenia ze Śpiączki (CRS-R) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=5yGA-KGItsg
Co mierzy Skala Oceny Wychodzenia ze Śpiączki (CRS-R)?
Skala Oceny Wychodzenia ze Śpiączki (CRS-R, Coma Recovery Scale-Revised) służy do oceny stanu świadomości u pacjentów z ciężkim uszkodzeniem mózgu, którzy wybudzili się ze śpiączki, ale mają zaburzenia świadomości. Obejmuje 23 pozycje w sześciu podskalach: funkcje słuchowe, wzrokowe, ruchowe, oralno-motoryczne i werbalne, komunikację oraz pobudzenie. Pozycje są ułożone hierarchicznie – od reakcji odruchowych po zachowania świadczące o świadomości. Wersję zrewidowaną opracowali Giacino i wsp. (2004).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CRS-R stosuje się u młodzieży i dorosłych po ciężkich urazach mózgu, udarach, niedotlenieniu mózgu (np. po zatrzymaniu krążenia) i innych uszkodzeniach mózgu – na oddziałach intensywnej terapii, neurologicznych i neurochirurgicznych, w ośrodkach rehabilitacji neurologicznej i w opiece długoterminowej. Badanie przeprowadza przeszkolony lekarz, neuropsycholog, fizjoterapeuta lub logopeda. Wynik pomaga rozpoznać stan świadomości, ocenić rokowanie, zaplanować rehabilitację i rozmawiać z rodziną.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Jeśli pacjent nie utrzymuje otwartych oczu, badanie zaczyna się od protokołu pobudzenia (np. głębokiego ucisku mięśni). Następnie ocenia się kolejno: funkcje słuchowe (0–4 pkt; od reakcji na dźwięk po powtarzalne wykonywanie poleceń), wzrokowe (0–5; od reakcji na zagrożenie po rozpoznawanie przedmiotów), ruchowe (0–6; od braku reakcji po funkcjonalne użycie przedmiotów), oralno-motoryczne i werbalne (0–3; od ruchów odruchowych po zrozumiałe słowa), komunikację (0–2; od jej braku po komunikację funkcjonalną i trafną) oraz pobudzenie (0–3). W każdej podskali zapisuje się najwyższy uzyskany poziom. Badanie trwa ok. 25–30 minut.
Skala Oceny Wychodzenia ze Śpiączki (CRS-R) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 0–23 pkt, ale do określenia stanu świadomości ważniejsze są konkretne zachowania niż suma punktów. Na stan minimalnej świadomości wskazują m.in. fiksacja i wodzenie wzrokiem, lokalizowanie bodźca bólowego, sięganie po przedmioty, powtarzalne wykonywanie poleceń lub zrozumiałe słowa. Wyjście ze stanu minimalnej świadomości rozpoznaje się przy funkcjonalnym użyciu przedmiotów lub funkcjonalnej komunikacji. Brak tych zachowań przy zachowanym czuwaniu odpowiada zespołowi czuwania bez reakcji.
Ponieważ stan świadomości się zmienia, zaleca się wykonanie co najmniej 5 badań w krótkim czasie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CRS-R uznaje się za najlepsze narzędzie do odróżniania zespołu czuwania bez reakcji (stanu wegetatywnego) od stanu minimalnej świadomości – zalecają ją m.in. wytyczne AAN (2018) i EAN (2020). W pracy Giacino i wsp. (2004) skala miała wysoką zgodność między badającymi i test–retest. Ponieważ stan świadomości się waha, zaleca się co najmniej 5 badań w krótkim czasie – na podstawie pojedynczego badania nawet ok. 1/3 pacjentów może zostać błędnie zaklasyfikowana (Wannez i wsp., 2017).
Publikacja źródłowa: Giacino JT, Kalmar K, Whyte J, Arch Phys Med Rehabil 2004.
Podobne skale i kwestionariusze
Głębokość zaburzeń przytomności w ostrej fazie ocenia Skala Śpiączki Glasgow (GCS), a u chorych zaintubowanych – Skala FOUR. Ogólny poziom niepełnosprawności po urazie mózgu opisują Skala Oceny Niepełnosprawności (DRS) i Glasgowska Skala Wyników Leczenia (GOS). Ból u pacjentów z zaburzeniami świadomości ocenia się m.in. skalą NCS-R.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
