Skala Bólu Wong-Baker (skala twarzy), ang. Wong-Baker FACES Pain Rating Scale – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Bólu Wong-Baker (skala twarzy) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=JOURwL-da_s
Co mierzy Skala Bólu Wong-Baker (skala twarzy)?
Skala Bólu Wong-Baker (Wong-Baker FACES Pain Rating Scale) to obrazkowa skala samooceny natężenia bólu. Składa się z sześciu rysunków twarzy – od uśmiechniętej („nic nie boli”) do płaczącej („boli najbardziej”) – którym odpowiadają wartości 0, 2, 4, 6, 8 i 10. Dzięki temu nie wymaga umiejętności liczenia ani czytania. Skalę opracowały Donna Wong i Connie Baker (1988) do oceny bólu u dzieci.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skalę stosuje się przede wszystkim u dzieci od ok. 3. roku życia, a także u dorosłych, którym trudno posługiwać się skalą liczbową, np. z barierą językową lub łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Korzystają z niej pielęgniarki, lekarze i ratownicy – na oddziałach pediatrycznych, w szpitalnych oddziałach ratunkowych i po zabiegach. Użycie skali w materiałach i publikacjach wymaga zgody Wong-Baker FACES Foundation.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badający pokazuje dziecku rysunki i wyjaśnia, że każda twarz przedstawia osobę, która nie czuje bólu albo czuje go mniej lub bardziej: pierwsza twarz – „nic nie boli”, kolejne – „boli trochę”, „boli trochę bardziej”, „boli jeszcze bardziej”, „boli bardzo” i „boli najbardziej”. Następnie prosi dziecko, by wskazało twarz, która najlepiej opisuje, jak bardzo boli je teraz. Należy pytać o ból, a nie o samopoczucie czy emocje, i nie sugerować odpowiedzi.
Skala Bólu Wong-Baker (skala twarzy) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik odczytuje się jako wartość przypisaną wybranej twarzy (0–10). Zwykle przyjmuje się, że 0 oznacza brak bólu, 2–4 – ból łagodny, 6 – umiarkowany, a 8–10 – silny, choć przedziały te są umowne. Wynik pomaga dobrać leczenie przeciwbólowe i ocenić jego skuteczność; pomiar powtarza się po podaniu leków lub zabiegu.
Uśmiechnięta i płacząca twarz mogą skłaniać dzieci do oceniania emocji, np. lęku czy smutku, zamiast natężenia bólu. U małych dzieci wynik warto uzupełnić obserwacją zachowania, a u dzieci niemówiących stosować skale obserwacyjne.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Skala Wong-Baker mierzy natężenie bólu i nie rozpoznaje jego przyczyny. Garra i wsp. (2010) wykazali u dzieci 8–17 lat na SOR silną korelację z VAS i wrażliwość na zmianę. Ze względu na twarze wyrażające emocje część ekspertów preferuje FPS-R. Skala jest chroniona prawem autorskim – użycie wymaga zgody Wong-Baker FACES Foundation.
Publikacja źródłowa: Wong DL, Baker CM, Pediatr Nurs 1988; Garra G i wsp., Acad Emerg Med 2010.
Podobne skale i kwestionariusze
Alternatywną skalą twarzy jest Zrewidowana Skala Twarzy do Oceny Bólu (FPS-R), a u dzieci, które nie mogą same ocenić bólu, sprawdza się obserwacyjna Skala FLACC. U starszych dzieci i dorosłych natężenie bólu ocenia Numeryczna Skala Oceny Bólu (NRS) lub Wizualna Skala Analogowa (VAS), a ból przewlekły u dzieci – Pediatryczny Kwestionariusz Bólu (PPQ).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
