Pediatryczny Kwestionariusz Bólu (PPQ), ang. Varni/Thompson Pediatric Pain Questionnaire (PPQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Pediatryczny Kwestionariusz Bólu (PPQ)?
Pediatryczny Kwestionariusz Bólu Varniego-Thompsona (Pediatric Pain Questionnaire, PPQ) ocenia ból przewlekły i nawracający u dzieci i młodzieży. Łączy kilka elementów: ocenę natężenia bólu za pomocą wizualnej skali analogowej (VAS), zaznaczanie miejsc bólu kolorami na rysunku sylwetki ciała, wybór słów opisujących ból oraz pytania o historię bólu i jego wpływ na życie rodziny. Ma osobne wersje dla dziecka, nastolatka i rodzica oraz krótką ocenę lekarza. Opracowali go Varni, Thompson i Hanson (1987).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PPQ stosuje się u dzieci w wieku szkolnym i młodzieży z bólem przewlekłym lub nawracającym – w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów, niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, chorobach nowotworowych, bólach głowy i brzucha. Korzystają z niego pediatrzy, reumatolodzy, psycholodzy i zespoły leczenia bólu. Porównanie ocen dziecka, rodzica i lekarza pomaga zrozumieć różne perspektywy i zaplanować leczenie.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Dziecko zaznacza na 10-centymetrowej linii natężenie bólu obecnego i najsilniejszego w ostatnim tygodniu; krańce linii opisano słowami i rysunkami twarzy (od braku bólu do bardzo silnego bólu). Następnie wybiera kredki odpowiadające czterem poziomom natężenia bólu i koloruje nimi bolesne miejsca na rysunku sylwetki ciała. Z listy słów wybiera te, które opisują jego ból (np. kłujący, piekący, męczący, straszny). Rodzic wypełnia własną wersję, a lekarz ocenia natężenie bólu w takiej samej skali. Wypełnienie trwa zwykle kilkanaście minut.
Pediatryczny Kwestionariusz Bólu (PPQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Status praw autorskich narzędzia nie został przez nas potwierdzony – przed skopiowaniem lub udostępnieniem formularza sprawdź warunki u autorów.
Interpretacja wyników
Natężenie bólu odczytuje się w centymetrach lub milimetrach (0–10 cm lub 0–100 mm); wyższy wynik oznacza silniejszy ból. Mapa ciała pokazuje lokalizację i rozległość bólu, a wybrane słowa – jego charakter czuciowy i emocjonalny oraz ogólną ocenę. Kwestionariusz nie ma progów diagnostycznych; wyniki porównuje się w czasie i między wersjami.
Rozbieżności między oceną dziecka a oceną rodzica lub lekarza są częste i same w sobie stanowią ważną informację kliniczną. U dzieci, które nie potrafią posługiwać się skalą liniową, lepiej sprawdzają się skale twarzy.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PPQ ocenia natężenie, lokalizację i charakter bólu u dzieci i nie służy do rozpoznania jego przyczyny. W pracy Varniego i wsp. (1987) u dzieci z młodzieńczym zapaleniem stawów oceny bólu dzieci, rodziców i lekarzy były ze sobą umiarkowanie zgodne i korelowały z aktywnością choroby. Kwestionariusz najlepiej sprawdza się u dzieci w wieku szkolnym; u młodszych stosuje się skale twarzy (FPS-R).
Publikacja źródłowa: Varni JW, Thompson KL, Hanson V, Pain 1987.
Podobne skale i kwestionariusze
U młodszych dzieci natężenie bólu ocenia Zrewidowana Skala Twarzy do Oceny Bólu (FPS-R) lub Skala Bólu Wong-Baker (skala twarzy), a u dzieci, które nie mogą same opisać bólu – Skala FLACC. U starszych dzieci i młodzieży sprawdza się Numeryczna Skala Oceny Bólu (NRS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
