Test Funkcjonalnego Sięgania (FRT), ang. Functional Reach Test (FRT) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Funkcjonalnego Sięgania (FRT)?
Test Funkcjonalnego Sięgania (FRT) mierzy, jak daleko osoba stojąca potrafi sięgnąć ręką do przodu bez utraty równowagi i bez zrobienia kroku. Wynik, wyrażony w centymetrach, odzwierciedla granice stabilności i dynamiczną kontrolę równowagi. Test jest szybki, prosty i wymaga jedynie miarki zamocowanej na ścianie. Opracowali go Duncan i wsp. (1990).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
FRT stosuje się u osób starszych, a także po udarze, w chorobie Parkinsona, stwardnieniu rozsianym i zaburzeniach przedsionkowych – w fizjoterapii, geriatrii i opiece długoterminowej. Służy do przesiewowej oceny ryzyka upadków, planowania ćwiczeń równowagi i oceny ich efektów. U osób, które nie mogą stać, stosuje się zmodyfikowaną wersję w pozycji siedzącej. Badanie trwa ok. 5 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany stoi bokiem do ściany, ze stopami rozstawionymi na szerokość bioder, i unosi rękę bliższą ściany do poziomu barku (zgięcie ok. 90°), z zaciśniętą pięścią. Badający odczytuje na miarce położenie końca trzeciej kości śródręcza. Następnie badany sięga jak najdalej do przodu, nie odrywając pięt i nie robiąc kroku, a badający odczytuje położenie końcowe. Wynikiem jest różnica obu pomiarów. Wykonuje się zwykle dwie próby ćwiczebne i trzy właściwe, a wynik to średnia z trzech prób.
Test Funkcjonalnego Sięgania (FRT) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Większy zasięg oznacza lepszą kontrolę równowagi. U osób starszych zasięg poniżej ok. 15 cm wiązał się z ok. 4-krotnie, a 15–25 cm – z ok. 2-krotnie wyższym ryzykiem upadków. Zdrowi dorośli uzyskują zwykle ponad 25 cm, przy czym wynik zmniejsza się z wiekiem.
Wynik zależy od wzrostu, długości kończyn i strategii ruchu – niektórzy sięgają głównie przez zgięcie tułowia, a nie przez przesunięcie środka ciężkości – dlatego interpretuje się go razem z obserwacją wykonania. Pojedynczy wynik ma umiarkowaną wartość predykcyjną, więc test łączy się z innymi ocenami równowagi i wywiadem dotyczącym upadków.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
FRT ocenia granice stabilności w pozycji stojącej i nie jest testem diagnostycznym. W pracy Duncana i wsp. (1990) rzetelność test–retest wynosiła ok. 0,92. Opisane wyżej progi ryzyka upadków pochodzą z prospektywnego badania Duncana i wsp. (1992) z udziałem starszych mężczyzn.
Publikacja źródłowa: Duncan PW, Weiner DK, Chandler J, Studenski S, J Gerontol 1990; Duncan PW i wsp., J Gerontol 1992.
Podobne skale i kwestionariusze
Równowagę ocenia też Skala Równowagi Berg (BBS), której jedną z pozycji jest sięganie w przód, oraz Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest). Ryzyko upadków mierzy Test „Wstań i idź” (Timed Up and Go, TUG), a równowagę i chód osób starszych – Test Tinetti (POMA).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
