Kryteria odpowiedzi ACR (ACR20/50/70), ang. ACR Response Criteria – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzą Kryteria odpowiedzi ACR (ACR20/50/70)?
Kryteria odpowiedzi ACR (ACR20, ACR50, ACR70) to definicje poprawy w reumatoidalnym zapaleniu stawów, opracowane przez Amerykańskie Kolegium Reumatologii. Odpowiedź ocenia się na podstawie zmiany liczby stawów bolesnych i obrzękniętych oraz pięciu innych parametrów: oceny pacjenta, oceny lekarza, bólu, niepełnosprawności i wskaźnika stanu zapalnego. ACR20, ACR50 i ACR70 oznaczają poprawę odpowiednio o co najmniej 20%, 50% i 70%. Kryteria opracowali Felson i wsp. (1995).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Kryteria stosuje się u dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów, przede wszystkim w badaniach klinicznych leków, w których ACR20 jest najczęściej stosowanym punktem końcowym, a ACR50 i ACR70 opisują głębszą odpowiedź. Wykorzystuje się je też w łuszczycowym zapaleniu stawów, a w zmodyfikowanej postaci – w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów. W codziennej praktyce częściej stosuje się wskaźniki DAS28, CDAI i SDAI.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Na początku leczenia i w kolejnych punktach czasowych ocenia się: liczbę stawów bolesnych (zwykle 68) i obrzękniętych (zwykle 66), ogólną ocenę aktywności choroby przez pacjenta, ogólną ocenę przez lekarza, natężenie bólu (np. w skali VAS), niepełnosprawność (np. kwestionariuszem HAQ-DI) oraz stężenie CRP lub OB. Następnie dla każdego parametru oblicza się procentową zmianę w stosunku do wartości wyjściowej.
Kryteria odpowiedzi ACR (ACR20/50/70) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Odpowiedź ACR20 stwierdza się, gdy liczba stawów bolesnych i obrzękniętych zmniejszyła się o co najmniej 20% oraz nastąpiła co najmniej 20-procentowa poprawa w co najmniej 3 z 5 pozostałych parametrów. ACR50 i ACR70 wymagają analogicznej poprawy o 50% i 70%.
Kryteria opisują względną zmianę, a nie stan aktywności choroby – pacjent z odpowiedzią ACR20 może nadal mieć aktywną chorobę. Dlatego w praktyce cel leczenia określa się raczej jako remisję lub niską aktywność choroby, np. według CDAI lub kryteriów ACR/EULAR.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Kryteria ACR20/50/70 są definicją odpowiedzi na leczenie, a nie testem diagnostycznym. Felson i wsp. (1995) wybrali je jako zestaw, który najlepiej odróżniał leczenie aktywne od placebo w badaniach klinicznych. ACR20 oznacza poprawę o co najmniej 20% liczby stawów bolesnych i obrzękniętych oraz w co najmniej 3 z 5 pozostałych parametrów: ocenie pacjenta, ocenie lekarza, bólu, niesprawności (HAQ) i CRP lub OB. ACR50 i ACR70 stosują analogiczne progi 50% i 70%.
Publikacja źródłowa: Felson DT i wsp., Arthritis Rheum 1995.
Podobne skale i kwestionariusze
Definicję remisji określają Kryteria remisji ACR/EULAR, a odpowiedź według EULAR ocenia się na podstawie zmiany wskaźnika DAS28. Aktywność choroby na kolejnych wizytach mierzą Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI) i Uproszczony Wskaźnik Aktywności Choroby (SDAI), a ich składowymi są m.in. PtGA i PGA. Niepełnosprawność ocenia Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
