Zmodyfikowany Kwestionariusz Oceny Zdrowia (MHAQ), ang. Modified Health Assessment Questionnaire (MHAQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Zmodyfikowany Kwestionariusz Oceny Zdrowia (MHAQ)?
Zmodyfikowany Kwestionariusz Oceny Zdrowia (Modified Health Assessment Questionnaire, MHAQ) to skrócona wersja kwestionariusza HAQ, mierząca trudności w wykonywaniu codziennych czynności u chorych na zapalne choroby stawów. Zawiera 8 pytań – po jednym z każdego obszaru HAQ – ocenianych w skali 0–3, a wynik to ich średnia (0–3). Opracowali go Pincus i wsp. (1983); pierwotna wersja zawierała też pytania o zadowolenie z wykonywania czynności i o zmianę trudności w czasie.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MHAQ stosuje się u dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów i innymi chorobami reumatycznymi – w poradniach reumatologicznych, w pracy lekarzy i pielęgniarek, a także w badaniach obserwacyjnych. Pacjent wypełnia go samodzielnie w poczekalni w ciągu 1–2 minut, co ułatwia rutynowe stosowanie podczas każdej wizyty. Obecnie częściej korzysta się z pełnego HAQ-DI lub z MDHAQ, które lepiej wykrywają łagodne ograniczenia.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia trudność ośmiu czynności: ubierania się (z zawiązaniem sznurowadeł i zapięciem guzików), kładzenia się do łóżka i wstawania z niego, podnoszenia pełnej filiżanki lub szklanki do ust, chodzenia na zewnątrz po płaskim terenie, mycia i wycierania całego ciała, schylania się po ubranie leżące na podłodze, odkręcania i zakręcania kranu oraz wsiadania do samochodu i wysiadania z niego. Odpowiedzi: 0 – bez trudności, 1 – z pewną trudnością, 2 – z dużą trudnością, 3 – nie jestem w stanie tego zrobić. Wypełnienie trwa 1–2 minuty.
Zmodyfikowany Kwestionariusz Oceny Zdrowia (MHAQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik to średnia z 8 pozycji, w zakresie 0–3; im wyższy, tym większa niesprawność. Wynik 0 oznacza brak trudności w ocenianych czynnościach, a wartości bliskie 3 – ciężką niesprawność i zależność od innych. Zmiany śledzi się na kolejnych wizytach, porównując wynik z wcześniejszymi pomiarami.
Wyniki MHAQ są zwykle niższe niż wyniki pełnego HAQ-DI u tego samego chorego, dlatego obu kwestionariuszy nie należy stosować zamiennie przy ocenie zmian w czasie. Wynik interpretuje się razem z oceną bólu, aktywności choroby i badaniem stawów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MHAQ mierzy niesprawność w codziennych czynnościach i nie służy do rozpoznania. Jest krótszy od HAQ-DI, ale ma wyraźny efekt podłogowy – wielu chorych z łagodnymi ograniczeniami uzyskuje 0 pkt – i jest mniej wrażliwy na zmianę. Z tego powodu zastąpiły go HAQ-DI oraz MDHAQ z dodatkowymi, trudniejszymi czynnościami.
Publikacja źródłowa: Pincus T, Summey JA, Soraci SA, Wallston KA, Hummon NP, Arthritis Rheum 1983.
Podobne skale i kwestionariusze
Pełną ocenę niesprawności w 8 obszarach (20 czynności) daje Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI), a jego rozszerzeniem o trudniejsze czynności, ból i ogólną ocenę pacjenta jest Wielowymiarowy Kwestionariusz Oceny Zdrowia (MDHAQ). Aktywność reumatoidalnego zapalenia stawów oceniają Wskaźnik aktywności choroby DAS28 oraz Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
