Zrewidowana Skala Wpływu Zdarzeń (IES-R), ang. Impact of Event Scale-Revised (IES-R) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Zrewidowana Skala Wpływu Zdarzeń (IES-R)?
Zrewidowana Skala Wpływu Zdarzeń (IES-R) mierzy nasilenie subiektywnego stresu po konkretnym zdarzeniu traumatycznym. Obejmuje trzy grupy objawów stresu pourazowego: intruzje (natrętne myśli, obrazy, koszmary), unikanie (unikanie przypomnień, odcinanie się od uczuć) i nadmierne pobudzenie (drażliwość, trudności z koncentracją, wzmożona czujność, zaburzenia snu). Zawiera 22 pytania. Opracowali ją Weiss i Marmar (1997) jako rozszerzenie skali IES Horowitza o objawy nadmiernego pobudzenia.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
IES-R stosuje się u młodzieży i dorosłych po zdarzeniach traumatycznych – wypadkach, przemocy, katastrofach, ciężkich chorobach, traumatycznym porodzie – a także u ratowników i personelu medycznego. Korzystają z niej psycholodzy, psychiatrzy i badacze – do przesiewu, oceny nasilenia objawów i monitorowania terapii. Pytania zawsze odnoszą się do konkretnego zdarzenia wskazanego przez badanego. W Polsce dostępna jest adaptacja Juczyńskiego i Ogińskiej-Bulik.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany określa, jak bardzo w ciągu ostatnich 7 dni dokuczały mu poszczególne trudności związane z danym zdarzeniem, w skali 0–4 (od „wcale” do „bardzo mocno”). Pozycje tworzą 3 podskale: intruzje (8 pozycji), unikanie (8 pozycji) i nadmierne pobudzenie (6 pozycji). Wypełnienie trwa ok. 10 minut.
Zrewidowana Skala Wpływu Zdarzeń (IES-R) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 0–88 pkt; oblicza się też wyniki podskal, w części opracowań jako średnie 0–4. Wynik ≥33 pkt uznaje się za wskazujący na prawdopodobny zespół stresu pourazowego (Creamer i wsp., 2003), a wyższe wyniki – na większe nasilenie objawów. Wysoki wynik jest wskazaniem do diagnostyki w kierunku PTSD i rozważenia terapii skoncentrowanej na traumie, ale nie jest rozpoznaniem.
Profil podskal pokazuje, czy przeważają objawy intruzji, unikania czy nadmiernego pobudzenia, co pomaga zaplanować terapię.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
IES-R mierzy nasilenie objawów stresu pourazowego, ale nie stawia rozpoznania PTSD. Creamer i wsp. (2003) wykazali, że wynik ≥33 pkt identyfikował prawdopodobne PTSD z czułością 0,91 i swoistością 0,82. Skala ma wysoką spójność wewnętrzną (alfa powyżej 0,9). Polską adaptację przygotowali Juczyński i Ogińska-Bulik (2009); rozpoznanie wymaga wywiadu klinicznego według kryteriów ICD lub DSM.
Publikacja źródłowa: Weiss DS, Marmar CR, w: Wilson JP, Keane TM (red.), Assessing Psychological Trauma and PTSD, Guilford 1997; Juczyński Z, Ogińska-Bulik N, Psychiatria 2009 (wersja polska).
Podobne skale i kwestionariusze
U dzieci po zdarzeniach traumatycznych ryzyko PTSD ocenia Kwestionariusz przesiewowy traumy u dzieci (CTSQ), a u dorosłych szerszy zakres objawów po traumie mierzy Lista Objawów Traumy (TSC-40). Objawy PTSD według DSM-5 ocenia kwestionariusz PCL-5, a rozpoznanie potwierdza wywiad CAPS-5. Współwystępujące objawy depresji i lęku mierzą PHQ-9 i GAD-7.
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
