Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMiK), ang. MacArthur-Bates Communicative Development Inventories (CDI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMiK)?
MacArthur-Bates Communicative Development Inventories (CDI) to kwestionariusze dla rodziców oceniające wczesny rozwój komunikacji i języka. Polska adaptacja – Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMiK) – składa się z dwóch części: „Słowa i Gesty” (8–18 miesięcy), obejmującej rozumienie słów, mówienie i gesty, oraz „Słowa i Zdania” (18–36 miesięcy), obejmującej słownictwo czynne i rozwój gramatyki. Polską wersję opracował zespół Magdaleny Smoczyńskiej (IBE, 2015).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
IRMiK stosuje się u dzieci w wieku 8–36 miesięcy – w diagnozie logopedycznej i neurologopedycznej, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, programach wczesnego wspomagania rozwoju oraz w badaniach naukowych. Pomaga wcześnie wykryć dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, np. tzw. późno mówiące, i monitorować postępy terapii. Wypełniają go rodzice lub opiekunowie, a wyniki interpretuje logopeda lub psycholog.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Rodzic zaznacza na liście słowa, które dziecko rozumie (w części „Słowa i Gesty”) lub wypowiada, a także gesty i czynności, które wykonuje. W części „Słowa i Zdania” odpowiada też na pytania o używanie form gramatycznych i łączenie słów w zdania oraz zapisuje najdłuższe wypowiedzi dziecka. Wypełnienie trwa ok. 20–40 minut; rodzic wypełnia arkusz w domu lub w poradni, najlepiej po instrukcji specjalisty. Wyniki surowe przelicza się na centyle według polskich norm dla wieku i płci dziecka.
Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMiK) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wynik centylowy pokazuje, jak rozwój mowy dziecka wypada na tle rówieśników: centyl 50 odpowiada przeciętnemu wynikowi, a wynik poniżej 10. lub 15. centyla sygnalizuje możliwe opóźnienie i jest wskazaniem do konsultacji logopedycznej oraz obserwacji. Szczególną uwagę zwraca się na rozumienie mowy – jego ograniczenie przy ubogim słownictwie czynnym gorzej rokuje niż samo opóźnienie mówienia.
IRMiK nie stawia diagnozy. Niski wynik wymaga oceny słuchu, rozwoju ogólnego i komunikacji społecznej, aby wykluczyć m.in. niedosłuch czy zaburzenia ze spektrum autyzmu. Wyniki zależą od dokładności i rzetelności rodzica, dlatego warto je porównać z obserwacją dziecka.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
IRMiK, polska wersja CDI, opiera się na raporcie rodzica i nie stawia rozpoznania, ale dobrze wychwytuje dzieci z opóźnionym rozwojem mowy. W badaniach nad CDI wyniki silnie korelowały z bezpośrednimi testami językowymi. Polskie normy centylowe opracował Instytut Badań Edukacyjnych (2015); wynik poniżej 10. lub 15. centyla jest sygnałem do konsultacji logopedycznej i obserwacji rozwoju.
Publikacja źródłowa: Fenson L i wsp., MacArthur-Bates CDI, Brookes 2007; Smoczyńska M i wsp., Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMiK), IBE 2015.
Podobne skale i kwestionariusze
Rozwój mowy na tle rozwoju ogólnego oceniają przesiewowo Kwestionariusze ASQ (Ages & Stages Questionnaires) i Test Rozwojowy Denver (DDST II), a w kierunku autyzmu – Kwestionariusz M-CHAT-R/F. U starszych dzieci rozumienie słownictwa bada Obrazkowy Test Rozumienia Słownictwa Peabody (PPVT-5), a umiejętności komunikacyjne – Lista Kontrolna Komunikacji Dziecięcej (CCC-2).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
