Przesiewowa Ocena Ryzyka Żywieniowego (NRS 2002), ang. Nutritional Risk Screening 2002 (NRS 2002) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Przesiewowa Ocena Ryzyka Żywieniowego (NRS 2002)?
Skala NRS 2002 (Nutritional Risk Screening 2002) służy do oceny ryzyka żywieniowego u dorosłych pacjentów szpitali, czyli prawdopodobieństwa, że stan odżywienia pogorszy się lub niekorzystnie wpłynie na wyniki leczenia. Uwzględnia upośledzenie stanu odżywienia (utratę masy ciała, BMI, spożycie pokarmów), ciężkość choroby zwiększającą zapotrzebowanie na składniki odżywcze oraz wiek powyżej 70 lat. Wynik 0–7 pkt wskazuje, czy pacjent wymaga leczenia żywieniowego. Narzędzie opracowali Kondrup i wsp. (2003); zaleca je ESPEN.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
NRS 2002 stosuje się u dorosłych pacjentów hospitalizowanych na oddziałach zabiegowych i niezabiegowych – przy przyjęciu do szpitala i regularnie w trakcie pobytu. Ocenę wykonuje lekarz, pielęgniarka lub dietetyk w ciągu kilku minut. U dzieci stosuje się inne narzędzia (np. STRONGkids), a u osób starszych i w opiece długoterminowej – np. skalę MNA.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie wstępne obejmuje 4 pytania: czy BMI jest poniżej 20,5; czy pacjent stracił na wadze w ostatnich 3 miesiącach; czy w ostatnim tygodniu jadł mniej; czy jest ciężko chory. Jeśli na którekolwiek pytanie odpowiedź brzmi „tak”, wykonuje się ocenę właściwą. Ocenia się w niej upośledzenie stanu odżywienia (0–3 pkt: m.in. utrata ponad 5% masy ciała w 3, 2 lub 1 miesiąc, BMI 18,5–20,5 lub poniżej 18,5 z pogorszonym stanem ogólnym, spożycie 50–75%, 25–60% lub 0–25% zapotrzebowania) oraz ciężkość choroby (0–3 pkt: np. 1 – złamanie szyjki kości udowej, choroby przewlekłe z powikłaniami, dializy, nowotwór; 2 – duża operacja brzuszna, udar, ciężkie zapalenie płuc, nowotwory hematologiczne; 3 – uraz głowy, przeszczepienie szpiku, pacjent OIT z APACHE powyżej 10). Pacjentom w wieku ≥70 lat dodaje się 1 pkt.
Przesiewowa Ocena Ryzyka Żywieniowego (NRS 2002) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Łączny wynik wynosi 0–7 pkt. Wynik ≥3 pkt oznacza ryzyko żywieniowe i jest wskazaniem do opracowania planu leczenia żywieniowego (dieta wzbogacona, doustne suplementy, żywienie dojelitowe lub pozajelitowe). Przy wyniku poniżej 3 pkt ocenę powtarza się co tydzień, a przed dużym zabiegiem rozważa się postępowanie profilaktyczne.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Kondrup i wsp. (2003) w analizie 128 badań z randomizacją wykazali, że pacjenci z wynikiem ≥3 pkt częściej odnosili korzyść z leczenia żywieniowego. W porównaniach z pełną oceną stanu odżywienia czułość i swoistość NRS 2002 są umiarkowane do dobrych. W Polsce ocena ryzyka żywieniowego przy przyjęciu do szpitala jest obowiązkowa, a NRS 2002 jest najczęściej stosowanym narzędziem u dorosłych.
Publikacja źródłowa: Kondrup J, Rasmussen HH, Hamberg O, Stanga Z, Clin Nutr 2003.
Podobne skale i kwestionariusze
Ryzyko niedożywienia u dorosłych w różnych miejscach opieki ocenia Skala MUST, a u osób starszych – Skala MNA. Pełniejszą ocenę stanu odżywienia daje Subiektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia (SGA), a u chorych onkologicznych – PG-SGA, wypełniana częściowo przez pacjenta. Rozpoznanie niedożywienia według kryteriów GLIM wymaga połączenia wyniku przesiewu z oceną fenotypu i przyczyny niedożywienia.
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
