Skala Stanu Behawioralnego (SBS), ang. State Behavioral Scale (SBS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Stanu Behawioralnego (SBS)?
Skala Stanu Behawioralnego (SBS) służy do oceny poziomu sedacji i pobudzenia u dzieci wentylowanych mechanicznie na oddziałach intensywnej terapii. Opisuje stan dziecka na sześciu poziomach: od braku reakcji (−3), przez reakcję tylko na bodźce bólowe (−2) i na delikatny dotyk lub głos (−1), stan spokoju i współpracy (0), po niepokój trudny do opanowania (+1) i pobudzenie (+2). Ocena uwzględnia m.in. reakcję na bodźce, wysiłek oddechowy, kaszel, napięcie mięśni i aktywność ruchową. Skalę opracowali Curley i wsp. (2006).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SBS opracowano dla niemowląt i dzieci w wieku od ok. 6 tygodni do 6 lat wentylowanych mechanicznie, w praktyce stosuje się ją jednak także u starszych dzieci. Korzystają z niej pielęgniarki i lekarze pediatrycznych oddziałów intensywnej terapii – do ustalania docelowego poziomu sedacji, dostosowywania dawek leków i realizacji protokołów sedacji. Ocena trwa kilka minut i jest powtarzana regularnie, np. co kilka godzin.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Najpierw obserwuje się dziecko przez ok. 2 minuty bez dotykania. Jeśli to nie wystarcza do oceny, stosuje się kolejno bodźce o rosnącej sile: głos, delikatny dotyk, a następnie bodziec bólowy (np. odsysanie z rurki intubacyjnej lub ucisk łożyska paznokcia), najlepiej w trakcie zaplanowanych czynności pielęgnacyjnych. Ocenia się m.in. wysiłek oddechowy, kaszel, reakcję na bodźce, kontakt z opiekunem, tolerancję zabiegów, możliwość uspokojenia, ruchy i napięcie ciała. Na tej podstawie przypisuje się jeden z poziomów od −3 do +2.
Skala Stanu Behawioralnego (SBS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Poziom 0 oznacza dziecko spokojne, reagujące na głos i dotyk, które łatwo uspokoić. Poziomy ujemne odpowiadają coraz głębszej sedacji: −1 – reakcja na delikatny dotyk lub głos, −2 – reakcja tylko na bodziec bólowy, −3 – brak reakcji. Poziomy dodatnie oznaczają niepokój (+1) i pobudzenie (+2), które może zagrażać m.in. bezpieczeństwu rurki intubacyjnej.
Docelowy poziom ustala zespół indywidualnie dla każdego dziecka, zwykle −1 lub 0; wynik odbiegający od celu jest wskazaniem do zmiany dawek leków lub poszukania przyczyny niepokoju, np. bólu czy majaczenia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SBS ocenia poziom sedacji i pobudzenia u dzieci wentylowanych mechanicznie i nie służy do rozpoznania majaczenia. W pracy Curley i wsp. (2006) skala miała dobrą zgodność między oceniającymi i trafność względem innych miar sedacji; była podstawą protokołu sedacji w badaniu RESTORE.
Publikacja źródłowa: Curley MAQ, Harris SK, Fraser KA, Johnson RA, Arnold JH, Pediatr Crit Care Med 2006.
Podobne skale i kwestionariusze
U dorosłych pacjentów OIT poziom sedacji i pobudzenia ocenia Skala Pobudzenia i Sedacji Richmond (RASS) lub Skala Sedacji i Pobudzenia Rikera (SAS). Ból u małych dzieci, które nie potrafią go same określić, ocenia się Skalą FLACC, a u dzieci w sedacji – skalą COMFORT-B. Majaczenie u dzieci na OIT wykrywa skala CAPD, a objawy odstawienia leków sedacyjnych – skala WAT-1.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
