Ocena zrozumiałości mowy dyzartrycznej (AIDS), ang. Assessment of Intelligibility of Dysarthric Speech (AIDS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Ocena zrozumiałości mowy dyzartrycznej (AIDS) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=Mc0Ml5Nfpik
Co mierzy Ocena zrozumiałości mowy dyzartrycznej (AIDS)?
Ocena zrozumiałości mowy dyzartrycznej (Assessment of Intelligibility of Dysarthric Speech, AIDS) to standaryzowany test zrozumiałości mowy u osób z dyzartrią. Pacjent odczytuje lub powtarza losowo dobrane słowa i zdania, a słuchacze zapisują to, co zrozumieli. Wynikiem jest odsetek zrozumiałych słów oraz tempo mowy, w tym liczba zrozumiałych słów na minutę. Test opracowali Yorkston i Beukelman (1981).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test przeznaczony jest dla dorosłych z dyzartrią w przebiegu udaru, choroby Parkinsona, stwardnienia zanikowego bocznego, stwardnienia rozsianego lub urazu mózgu. Stosują go logopedzi do oceny nasilenia zaburzeń komunikacji i efektów terapii. Ponieważ materiał językowy jest anglojęzyczny, w Polsce może służyć raczej jako wzór metodologiczny niż narzędzie z polskimi normami.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent odczytuje lub powtarza za badającym listę 50 pojedynczych słów oraz zestaw zdań o długości od 5 do 15 słów; materiał losuje się z dużej puli, aby słuchacze nie znali go wcześniej. Wypowiedzi się nagrywa. Następnie słuchacz, który nie zna listy, zapisuje to, co usłyszał (zadanie otwarte), lub – w przypadku słów – wybiera wyraz spośród kilku podobnie brzmiących (zadanie zamknięte). Mierzy się również czas wypowiadania zdań.
Ocena zrozumiałości mowy dyzartrycznej (AIDS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Zrozumiałość wyraża się jako odsetek poprawnie zrozumianych słów – osobno dla pojedynczych słów i dla zdań. Na podstawie zdań oblicza się tempo mowy (liczbę słów na minutę) oraz tempo mowy zrozumiałej (liczbę zrozumiałych słów na minutę), które pokazuje efektywność komunikacji. U osób bez zaburzeń mowy zrozumiałość jest bliska 100%, a tempo wynosi w języku angielskim ok. 190 słów na minutę.
Porównanie zrozumiałości z tempem mowy pomaga w planowaniu terapii – np. zwolnienie tempa może poprawić zrozumiałość. Wynik zależy od słuchacza (osoba znająca pacjenta rozumie więcej), jakości nagrania i materiału językowego, dlatego kolejne pomiary wykonuje się w tych samych warunkach i z udziałem słuchaczy, którzy nie znają pacjenta.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
AIDS mierzy zrozumiałość mowy, a nie rozpoznaje dyzartrii, dlatego czułość i swoistość nie mają tu zastosowania. W pracach autorów wykazano dobrą zgodność między słuchaczami i wrażliwość na zmiany w przebiegu choroby; na bazie tej metody powstał Speech Intelligibility Test (SIT). Wynik zależy od słuchaczy i warunków nagrania, dlatego przy kolejnych pomiarach warunki badania powinny być takie same.
Publikacja źródłowa: Yorkston KM, Beukelman DR, Assessment of Intelligibility of Dysarthric Speech, C.C. Publications 1981.
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie i rodzaj zaburzeń w dyzartrii ocenia Ocena dyzartrii Frenchay (FDA-2), a zrozumiałość mowy w codziennej komunikacji – Skala zrozumiałości mowy (SIR). Komputerową wersją metody AIDS jest test SIT (Speech Intelligibility Test). Komunikację w codziennych sytuacjach mierzy Komunikacja w Czynnościach Dnia Codziennego (CADL-3).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
