Skala Samooceny Rosenberga (SES), ang. Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Samooceny Rosenberga (SES) – omówienie
Co mierzy Skala Samooceny Rosenberga (SES)?
Skala Samooceny Rosenberga mierzy samoocenę globalną, czyli ogólny stosunek człowieka do samego siebie – poczucie własnej wartości i akceptację siebie. Składa się z 10 stwierdzeń, z których połowa jest sformułowana pozytywnie, a połowa negatywnie. To jedna z najczęściej stosowanych miar samooceny w psychologii; w Polsce jest dostępna jako SES w adaptacji Łaguny, Lachowicz-Tabaczek i Dzwonkowskiej.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SES jest przeznaczona dla młodzieży i dorosłych. Stosuje się ją w psychologii klinicznej, psychoterapii, psychologii zdrowia i badaniach naukowych – m.in. u osób z depresją, zaburzeniami odżywiania, lękiem społecznym czy chorobami przewlekłymi, a także do oceny zmian w trakcie terapii. Skalę można wypełniać samodzielnie, w badaniu indywidualnym lub grupowym.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia, w jakim stopniu zgadza się z każdym z 10 stwierdzeń, w 4-stopniowej skali – od „zdecydowanie się zgadzam” do „zdecydowanie się nie zgadzam”. Wypełnienie trwa 2–5 minut. Przy obliczaniu wyniku pięć pozycji sformułowanych negatywnie punktuje się odwrotnie, a następnie sumuje wszystkie odpowiedzi.
W polskiej wersji SES wynik ogólny wynosi 10–40 pkt, natomiast w wersji oryginalnej często stosuje się punktację 0–3 (0–30 pkt). Przed porównaniem wyników z danymi z literatury trzeba więc sprawdzić, którą punktację zastosowano.
Skala Samooceny Rosenberga (SES) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza wyższą samoocenę; w polskiej wersji wynik ogólny wynosi 10–40 pkt.
Autor skali nie wyznaczył punktów odcięcia. W polskiej wersji wynik surowy przelicza się na steny według norm: steny 1–4 – samoocena niska, 5–6 – przeciętna, 7–10 – wysoka. Popularne w internecie progi (np. „poniżej 15 pkt”) dotyczą innej punktacji i nie powinny być stosowane do polskiej wersji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Skala Samooceny Rosenberga nie jest narzędziem diagnostycznym, dlatego nie ma sensu podawać jej czułości i swoistości „w rozpoznawaniu niskiej samooceny”. Ocenia się ją za pomocą rzetelności i trafności: w polskiej adaptacji współczynnik alfa Cronbacha wynosił ok. 0,8, a wyniki korelowały w oczekiwany sposób z miarami depresji, lęku i optymizmu.
W praktyce klinicznej SES służy do opisu i monitorowania samooceny, np. w psychoterapii depresji czy zaburzeń odżywiania, a nie do stawiania rozpoznań.
Publikacja źródłowa: Rosenberg M, Society and the Adolescent Self-Image, Princeton University Press 1965; Łaguna M, Lachowicz-Tabaczek K, Dzwonkowska I, Psychologia Społeczna 2007 (wersja polska).
Podobne skale i kwestionariusze
Samoocenę i cechy pokrewne mierzą też m.in. Skala Współczucia dla Siebie (SCS), opisująca życzliwy stosunek do siebie w trudnych chwilach, Skala Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES), dotycząca przekonania o radzeniu sobie z wyzwaniami, oraz wielowymiarowe narzędzia, np. Wielowymiarowy Kwestionariusz Samooceny (MSEI). SES pozostaje najprostszą, jednowymiarową miarą ogólnej samooceny.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
