Krótka Ocena Stanu Odżywienia (MNA), ang. Mini Nutritional Assessment (MNA) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Krótka Ocena Stanu Odżywienia (MNA) – omówienie
Co mierzy Krótka Ocena Stanu Odżywienia (MNA)?
MNA (Mini Nutritional Assessment) to narzędzie do oceny stanu odżywienia osób starszych, opracowane we współpracy z firmą Nestlé. Łączy pomiary antropometryczne (BMI, obwód ramienia i łydki, utratę masy ciała), ocenę ogólną (mobilność, leki, choroby, problemy neuropsychologiczne), ocenę sposobu żywienia oraz samoocenę odżywienia i zdrowia. Pozwala wykryć ryzyko niedożywienia, zanim pojawią się istotne zmiany masy ciała czy wyników badań laboratoryjnych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MNA jest przeznaczona dla osób w wieku 65 lat i starszych – w opiece ambulatoryjnej, szpitalu, zakładach opieki długoterminowej i domach pomocy społecznej. Zwykle najpierw wykonuje się część przesiewową (MNA-SF), a pełną ocenę – u osób z nieprawidłowym wynikiem przesiewu. Narzędzie jest częścią Całościowej Oceny Geriatrycznej i mogą je stosować lekarze, pielęgniarki oraz dietetycy.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
MNA ma dwie części. Część przesiewowa (MNA-SF) zawiera 6 pytań: zmniejszenie spożycia pokarmów w ostatnich 3 miesiącach, utrata masy ciała, mobilność, ostra choroba lub stres psychiczny, problemy neuropsychologiczne oraz BMI (lub obwód łydki, gdy BMI nie można obliczyć). Maksymalnie 14 pkt.
Jeśli wynik części przesiewowej wynosi 11 pkt lub mniej, przeprowadza się część oceniającą (12 pytań: m.in. leki, odleżyny, liczba posiłków, spożycie białka, owoców i warzyw, płynów, samodzielność przy jedzeniu, samoocena odżywienia i zdrowia, obwód ramienia i łydki). Łączny wynik pełnego MNA to maksymalnie 30 pkt.
Krótka Ocena Stanu Odżywienia (MNA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Część przesiewowa (MNA-SF): 12–14 pkt – prawidłowy stan odżywienia, 8–11 pkt – ryzyko niedożywienia, 0–7 pkt – niedożywienie.
Pełna wersja MNA: 24–30 pkt – prawidłowy stan odżywienia, 17–23,5 pkt – ryzyko niedożywienia, <17 pkt – niedożywienie. Wynik wskazujący na ryzyko lub niedożywienie powinien skutkować oceną dietetyczną i planem interwencji żywieniowej oraz ponowną oceną.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pierwotnej walidacji (Guigoz, Vellas i wsp., lata 90.) pełna wersja MNA odróżniała osoby niedożywione od dobrze odżywionych z czułością ok. 96% i swoistością ok. 98% w porównaniu z oceną kliniczną. W późniejszych badaniach w innych populacjach (szpital, opieka długoterminowa) wartości były niższe, zwłaszcza swoistość.
Formularze w języku polskim są dostępne bezpłatnie na stronie mna-elderly.com (Nestlé Nutrition Institute).
Publikacja źródłowa: Guigoz Y, Vellas B, Garry PJ, Facts Res Gerontol 1994; Rubenstein LZ i wsp., J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2001 (MNA-SF); Kaiser MJ i wsp., J Nutr Health Aging 2009.
Podobne skale i kwestionariusze
Ryzyko niedożywienia ocenia się również skalą NRS 2002, stosowaną najczęściej w szpitalach, Subiektywną Globalną Oceną Stanu Odżywienia (SGA) oraz skalą MUST, przeznaczoną dla wszystkich dorosłych. W onkologii stosuje się PG-SGA. MNA jest jedynym z tych narzędzi opracowanym i zwalidowanym specjalnie dla osób starszych.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
