Wskaźnik Aktywności Tocznia SLEDAI-2K, ang. Systemic Lupus Erythematosus Disease Activity Index (SLEDAI-2K) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wskaźnik Aktywności Tocznia SLEDAI-2K?
Wskaźnik SLEDAI-2K (Systemic Lupus Erythematosus Disease Activity Index 2000) służy do oceny aktywności tocznia rumieniowatego układowego. Obejmuje 24 objawy kliniczne i wyniki badań laboratoryjnych z 9 układów narządów, m.in. ośrodkowego układu nerwowego, nerek, skóry, stawów i układu krwiotwórczego. Każdy objaw obecny w ciągu ostatnich 10 dni otrzymuje określoną wagę (1–8 pkt), a suma 0–105 pkt odzwierciedla bieżącą aktywność choroby.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SLEDAI-2K stosuje się u dzieci i dorosłych z rozpoznanym toczniem rumieniowatym układowym – w poradniach i na oddziałach reumatologicznych, nefrologicznych i dermatologicznych oraz w badaniach klinicznych. Służy do oceny aktywności choroby na kolejnych wizytach, podejmowania decyzji o leczeniu oraz definiowania remisji i zaostrzenia. Ocenę przeprowadza lekarz na podstawie badania przedmiotowego i aktualnych wyników badań, m.in. morfologii krwi, badania moczu, stężenia dopełniacza i przeciwciał anty-dsDNA.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
SLEDAI-2K obejmuje 24 objawy kliniczne i laboratoryjne, ocenione jako obecne lub nieobecne w ciągu ostatnich 10 dni (w wersji SLEDAI-2K-30 – 30 dni). Każdy objaw ma przypisaną wagę: 8 pkt – drgawki, psychoza, organiczny zespół mózgowy, zaburzenia widzenia, zajęcie nerwów czaszkowych, toczniowy ból głowy, incydent naczyniowo-mózgowy, zapalenie naczyń; 4 pkt – zapalenie stawów, zapalenie mięśni, wałeczki w moczu, krwinkomocz, białkomocz, ropomocz; 2 pkt – wysypka, łysienie, owrzodzenia błon śluzowych, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, niskie stężenie dopełniacza, zwiększone przeciwciała anty-dsDNA; 1 pkt – gorączka, małopłytkowość, leukopenia. W przeciwieństwie do pierwotnego SLEDAI wersja 2K uwzględnia także utrzymujące się wysypkę, łysienie, owrzodzenia i białkomocz.
Wskaźnik Aktywności Tocznia SLEDAI-2K – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Suma wynosi 0–105 pkt. Najczęściej przyjmuje się: 0 – brak aktywności, 1–5 pkt – aktywność łagodna, 6–10 – umiarkowana, 11–19 – wysoka, ≥20 pkt – bardzo wysoka. Wzrost o ponad 3 pkt wskazuje na zaostrzenie, a spadek o ≥4 pkt jest elementem odpowiedzi SRI-4 w badaniach leków. Stan niskiej aktywności choroby (LLDAS) wymaga m.in. SLEDAI-2K ≤4 bez aktywności w głównych narządach. Wskaźnik nie uwzględnia nasilenia objawu, dlatego np. łagodny i ciężki białkomocz dają tyle samo punktów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SLEDAI-2K mierzy aktywność tocznia rumieniowatego układowego i nie służy do rozpoznania. Ma dobrą rzetelność i jest wrażliwy na zmianę. W pracy Gladman i wsp. (2002) wersja 2K dobrze korelowała z pierwotnym SLEDAI i lepiej opisywała utrzymującą się aktywność choroby.
Publikacja źródłowa: Bombardier C i wsp., Arthritis Rheum 1992; Gladman DD, Ibañez D, Urowitz MB, J Rheumatol 2002 (SLEDAI-2K).
Podobne skale i kwestionariusze
Trwałe uszkodzenia narządowe w toczniu ocenia Wskaźnik Uszkodzeń Narządowych SLICC/ACR (SDI), który uzupełnia ocenę aktywności. Aktywność choroby w poszczególnych narządach, z uwzględnieniem nasilenia objawów, mierzy wskaźnik BILAG-2004, a ogólną ocenę lekarza – skala PGA. W badaniach klinicznych stosuje się złożone wskaźniki odpowiedzi (SRI-4, BICLA), a jakość życia chorych mierzy m.in. kwestionariusz LupusQoL.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
