Skala Oceny Motorycznej (MAS), ang. Motor Assessment Scale (MAS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Oceny Motorycznej (MAS)?
Skala Oceny Motorycznej (MAS) Carr i Shepherd ocenia codzienne funkcje ruchowe u osób po udarze mózgu. Obejmuje 8 zadań: obrót z leżenia na plecach na bok, przejście z leżenia do siadu na brzegu łóżka, równowagę w siadzie, przejście z siadu do stania, chód, funkcję kończyny górnej, ruchy ręki oraz zaawansowane czynności ręki. Każde zadanie ocenia się na 0–6 pkt, a wynik łączny wynosi 0–48 pkt. W odróżnieniu od skal oceniających izolowane ruchy MAS skupia się na czynnościach funkcjonalnych. Skalę opracowali Carr i wsp. (1985).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skalę stosuje się u dorosłych po udarze mózgu – w rehabilitacji neurologicznej, na oddziałach udarowych i rehabilitacyjnych oraz w badaniach klinicznych. Pomaga ocenić stan wyjściowy, zaplanować trening zadaniowy i monitorować postępy. Badanie przeprowadza fizjoterapeuta w ciągu ok. 15–30 minut, przy użyciu prostych przedmiotów (np. kubka, długopisu, piłki). Bywa też stosowana u osób z innymi uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badający prosi pacjenta o wykonanie kolejnych zadań i ocenia najlepszą z trzech prób według opisanych kryteriów (0 – zadanie niewykonalne, 6 – wykonanie optymalne). Zadania obejmują obrót z leżenia na plecach na bok, przejście z leżenia do siadu na brzegu łóżka, utrzymanie równowagi w siadzie, wstawanie z krzesła, chód, funkcję kończyny górnej (np. unoszenie ręki), ruchy ręki (np. chwytanie i wypuszczanie przedmiotów) oraz zaawansowane czynności ręki (np. rysowanie linii, przenoszenie drobnych przedmiotów). Poziomy w każdym zadaniu tworzą hierarchię trudności.
Skala Oceny Motorycznej (MAS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 0–48 pkt; wyższy oznacza lepszą sprawność ruchową. Skala nie ma progów klinicznych – ocenia się zmianę w czasie i profil zadań. Ponieważ poziomy w zadaniach są ułożone hierarchicznie, wynik wskazuje kolejny realny cel treningu, np. samodzielne wstawanie czy chód bez pomocy.
Pozycja dotycząca ogólnego napięcia mięśniowego, obecna w wersji pierwotnej, ma słabe właściwości i zwykle nie wlicza się jej do wyniku. Wynik MAS dobrze koreluje ze Skalą Fugl-Meyera.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MAS ocenia funkcje ruchowe po udarze i nie służy do rozpoznania. W pracy Carr i wsp. (1985) średnia zgodność między badającymi wynosiła ok. 0,95, a rzetelność test–retest ok. 0,98. Skala dobrze korelowała z oceną Fugl-Meyera.
Publikacja źródłowa: Carr JH, Shepherd RB, Nordholm L, Lynne D, Phys Ther 1985.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcję ruchową po udarze ocenia też Skala Fugl-Meyera (FMA), a siłę kończyn – Indeks Motoryczny (Motricity Index, MI). Funkcję kończyny górnej mierzy Test ARAT (Action Research Arm Test), mobilność – Indeks mobilności Rivermead (RMI), a samodzielność chodu – Kategorie lokomocji funkcjonalnej (FAC). Samodzielność w czynnościach codziennych opisuje Skala Barthel.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
