Narzędzie Przesiewowe w Kierunku Niedożywienia (MST), ang. Malnutrition Screening Tool (MST) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Narzędzie Przesiewowe w Kierunku Niedożywienia (MST)?
Narzędzie Przesiewowe w Kierunku Niedożywienia (Malnutrition Screening Tool, MST) służy do szybkiego wykrywania dorosłych zagrożonych niedożywieniem. Składa się z dwóch pytań: o niezamierzoną utratę masy ciała (wraz z jej wielkością) i o zmniejszony apetyt. Wynik wynosi 0–5 pkt, a 2 pkt lub więcej oznaczają ryzyko niedożywienia. Narzędzie opracowali Ferguson i wsp. (1999) w Australii; nie wymaga ono pomiarów ani obliczeń.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MST stosuje się u dorosłych pacjentów szpitalnych, onkologicznych (także w trakcie radioterapii i chemioterapii) oraz w opiece ambulatoryjnej i długoterminowej. Pytania może zadać pielęgniarka, dietetyk, lekarz, a nawet pracownik rejestracji; pacjent może też odpowiedzieć na nie samodzielnie. W polskich szpitalach przesiewową ocenę stanu odżywienia dorosłych przeprowadza się obowiązkowo za pomocą NRS 2002 lub SGA – MST może je uzupełniać, np. w poradniach.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pytanie 1: „Czy ostatnio schudł(a) Pan/Pani, nie próbując schudnąć?” – nie: 0 pkt; nie wiem: 2 pkt; tak: punktuje się wielkość utraty masy ciała – 1–5 kg: 1 pkt, 6–10 kg: 2 pkt, 11–15 kg: 3 pkt, powyżej 15 kg: 4 pkt, nie wiadomo ile: 2 pkt. Pytanie 2: „Czy z powodu zmniejszonego apetytu je Pan/Pani mniej niż zwykle?” – nie: 0 pkt, tak: 1 pkt. Punkty z obu pytań sumuje się. Badanie trwa niespełna minutę i nie wymaga ważenia pacjenta.
Narzędzie Przesiewowe w Kierunku Niedożywienia (MST) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik wynosi 0–5 pkt. Wynik 0–1 pkt oznacza brak ryzyka niedożywienia – przesiew powtarza się w razie zmiany stanu pacjenta lub zgodnie z procedurą oddziału (np. co tydzień). Wynik ≥2 pkt oznacza ryzyko niedożywienia i jest wskazaniem do pełnej oceny stanu odżywienia przez dietetyka oraz wdrożenia interwencji żywieniowej.
MST nie rozpoznaje niedożywienia – jedynie wskazuje osoby, które wymagają dalszej diagnostyki, np. z użyciem SGA lub kryteriów GLIM. Wynik zależy od wiarygodności informacji o masie ciała, dlatego u pacjentów z zaburzeniami poznawczymi warto potwierdzić je u rodziny lub w dokumentacji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Fergusona i wsp. (1999) u dorosłych pacjentów szpitalnych MST w porównaniu z oceną SGA miało czułość 93% i swoistość 93%, a zgodność między oceniającymi była bardzo dobra. W kolejnych badaniach wartości były niższe, ale narzędzie pozostaje jednym z najszybszych przesiewów. Wynik dodatni wymaga pełnej oceny stanu odżywienia (np. SGA lub kryteria GLIM).
Publikacja źródłowa: Ferguson M, Capra S, Bauer J, Banks M, Nutrition 1999.
Podobne skale i kwestionariusze
W polskich szpitalach podstawowym narzędziem przesiewowym jest Przesiewowa Ocena Ryzyka Żywieniowego (NRS 2002). Ryzyko niedożywienia ocenia też Uniwersalne Narzędzie Przesiewowe w Kierunku Niedożywienia (MUST), a u osób starszych – Krótka Ocena Stanu Odżywienia (MNA). Pełnej oceny stanu odżywienia dokonuje się za pomocą Subiektywnej Globalnej Oceny Stanu Odżywienia (SGA), a u chorych onkologicznych – Subiektywna globalna ocena stanu odżywienia wypełniana przez pacjenta (PG-SGA).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
