Zmodyfikowana Lista Kontrolna Autyzmu u Małych Dzieci (M-CHAT-R/F), ang. Modified Checklist for Autism in Toddlers (M-CHAT-R/F) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Zmodyfikowana Lista Kontrolna Autyzmu u Małych Dzieci (M-CHAT-R/F)?
Zmodyfikowana Lista Kontrolna Autyzmu u Małych Dzieci w wersji poprawionej, z wywiadem uzupełniającym (M-CHAT-R/F), to dwuetapowe narzędzie przesiewowe w kierunku zaburzeń ze spektrum autyzmu. Pierwszy etap stanowi 20 pytań dla rodziców o zachowania społeczne i komunikacyjne dziecka, a drugi – ustrukturyzowany wywiad uzupełniający (Follow-Up) u dzieci z wynikiem pośrednim. Wersję poprawioną opracowali Robins, Fein i Barton (2009) na podstawie pierwotnego M-CHAT.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
M-CHAT-R/F stosuje się u dzieci w wieku 16–30 miesięcy, najlepiej w ramach wizyt kontrolnych w 18. i 24. miesiącu życia, zgodnie z zaleceniami Amerykańskiej Akademii Pediatrii. Korzystają z niej pediatrzy, lekarze rodzinni, pielęgniarki, psycholodzy i logopedzi. Kwestionariusz wypełnia rodzic w ciągu kilku minut, a wywiad uzupełniający przeprowadza przeszkolony specjalista. Narzędzie jest dostępne bezpłatnie, także w polskiej wersji językowej.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
M-CHAT-R/F wypełnia rodzic dziecka w wieku 16–30 miesięcy, najlepiej podczas bilansów w 18. i 24. miesiącu. Kwestionariusz zawiera 20 pytań tak/nie o zachowania typowe dla rozwoju, m.in. wskazywanie palcem, reagowanie na imię, przynoszenie przedmiotów, by je pokazać, naśladowanie, zabawę „na niby” i podążanie wzrokiem. W większości pytań odpowiedź „nie” oznacza ryzyko; w pytaniach 2, 5 i 12 ryzyko oznacza odpowiedź „tak”. Liczy się liczbę odpowiedzi wskazujących na ryzyko.
Zmodyfikowana Lista Kontrolna Autyzmu u Małych Dzieci (M-CHAT-R/F) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 0–2 pkt oznacza niskie ryzyko (u dziecka poniżej 24. miesiąca warto powtórzyć przesiew po 24. miesiącu). Wynik 3–7 pkt to ryzyko umiarkowane – przeprowadza się ustrukturyzowany wywiad uzupełniający (Follow-Up) dotyczący niezaliczonych pytań; jeśli po nim wynik nadal wynosi ≥2 pkt, dziecko kieruje się na diagnozę i wczesne wspomaganie rozwoju. Wynik 8–20 pkt oznacza ryzyko wysokie i wymaga niezwłocznego skierowania (wywiad uzupełniający można pominąć). Wynik ujemny nie wyklucza autyzmu, jeśli rodzic lub specjalista ma inne obawy.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W badaniu Robins i wsp. (2014) obejmującym ponad 16 tys. dzieci M-CHAT-R/F z wywiadem uzupełniającym miał dodatnią wartość predykcyjną ok. 48% dla autyzmu i ok. 95% dla jakiegokolwiek opóźnienia rozwoju; szacowana czułość wynosiła ok. 85%, a swoistość ok. 99%. Przesiew wykonuje się w wieku 16–30 miesięcy.
Publikacja źródłowa: Robins DL i wsp., Pediatrics 2014.
Podobne skale i kwestionariusze
Szerszy przesiew rozwoju dziecka zapewniają Kwestionariusze ASQ (Ages & Stages Questionnaires), a u dzieci starszych przesiewowo stosuje się Kwestionariusz Komunikacji Społecznej (SCQ). Rozpoznanie zaburzeń ze spektrum autyzmu stawia specjalista, korzystając m.in. z Protokołu Obserwacji do Diagnozowania Zaburzeń ze Spektrum Autyzmu (ADOS-2) i Zrewidowanego Wywiadu do Diagnozy Autyzmu (ADI-R).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
