Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI), ang. Clinical Disease Activity Index (CDAI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI)?
Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI) to złożona miara aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). Jest prostą sumą czterech elementów: liczby stawów bolesnych i obrzękniętych w ocenie 28 stawów oraz ogólnej oceny aktywności choroby przez pacjenta i przez lekarza (każda w skali 0–10). Wynik mieści się w zakresie 0–76 pkt. W odróżnieniu od DAS28 i SDAI nie wymaga oznaczenia CRP ani OB, dlatego można go obliczyć od razu podczas wizyty.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CDAI stosuje się u dorosłych z RZS – w poradniach reumatologicznych, przy monitorowaniu leczenia według strategii „leczenia do celu” (treat to target) i w badaniach klinicznych. Pomaga podejmować decyzje o zmianie leczenia bez czekania na wyniki badań laboratoryjnych. Ocenę przeprowadza reumatolog na podstawie badania 28 stawów i obu ocen ogólnych. Nie należy go mylić ze wskaźnikiem aktywności choroby Leśniowskiego-Crohna, który ma ten sam skrót.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Do obliczenia CDAI potrzebne są cztery elementy: liczba stawów bolesnych (TJC28) i obrzękniętych (SJC28) w ocenie 28 stawów (barki, łokcie, nadgarstki, stawy śródręczno-paliczkowe, międzypaliczkowe bliższe rąk i kolana), ogólna ocena aktywności choroby przez pacjenta (0–10) oraz ogólna ocena aktywności przez lekarza (0–10).
Wynik to prosta suma: CDAI = TJC28 + SJC28 + ocena pacjenta + ocena lekarza (zakres 0–76). Nie wymaga badań laboratoryjnych.
Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Przyjęte progi aktywności RZS (Aletaha i Smolen, 2005): ≤2,8 – remisja, >2,8–10 – mała aktywność, >10–22 – umiarkowana aktywność, >22 – duża aktywność choroby.
Celem leczenia według strategii „treat to target” jest remisja lub co najmniej mała aktywność choroby. Ponieważ CDAI nie zawiera CRP ani OB, nadaje się do decyzji podejmowanych podczas wizyty, gdy wyniki laboratoryjne nie są jeszcze dostępne.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CDAI jest miarą aktywności choroby, a nie testem diagnostycznym, więc czułość i swoistość nie mają tu zastosowania. W badaniach walidacyjnych (Aletaha i wsp., 2005) CDAI silnie korelował z DAS28 i SDAI oraz przewidywał progresję radiologiczną i niesprawność. Remisja wg CDAI (≤2,8) jest jednym z kryteriów remisji ACR/EULAR (wersja oparta na indeksie).
CDAI opracowali Aletaha i Smolen jako uproszczenie wskaźnika SDAI (bez CRP); wyniki walidacji opublikowano w 2005 r. Wskaźnik jest zalecany przez ACR i EULAR do monitorowania aktywności RZS w praktyce klinicznej.
Publikacja źródłowa: Aletaha D i wsp., Arthritis Res Ther 2005.
Podobne skale i kwestionariusze
Aktywność RZS mierzą też Uproszczony Wskaźnik Aktywności Choroby (SDAI), który dodatkowo uwzględnia CRP, oraz wskaźnik DAS28. Definicję remisji określają Kryteria remisji ACR/EULAR. Składowymi CDAI są Ogólna Ocena Stanu przez Pacjenta (PtGA) i Ogólna Ocena Lekarza (PGA), a niepełnosprawność w codziennych czynnościach ocenia Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
