Przedszkolna Skala Językowa (PLS-5), ang. Preschool Language Scale (PLS-5) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Przedszkolna Skala Językowa (PLS-5) – omówienie
Co mierzy Przedszkolna Skala Językowa (PLS-5)?
Przedszkolna Skala Językowa (Preschool Language Scale, PLS-5) to test rozwoju językowego małych dzieci. Składa się z dwóch skal: rozumienia mowy (Auditory Comprehension) i ekspresji (Expressive Communication), które łącznie dają wynik ogólny. Zadania obejmują m.in. uwagę i zabawę, gesty, słownictwo, pojęcia, gramatykę, umiejętności wczesnoszkolne i początki świadomości fonologicznej. Autorkami są Zimmerman, Steiner i Pond; piąte wydanie ukazało się w 2011 roku.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PLS-5 przeznaczona jest dla dzieci od urodzenia do 7 lat i 11 miesięcy posługujących się językiem angielskim (istnieje też wersja hiszpańska). Stosują ją logopedzi i psycholodzy w diagnozie opóźnienia rozwoju mowy i zaburzeń językowych oraz przy kwalifikacji do wczesnej interwencji. Normy są amerykańskie, dlatego w Polsce rozwój językowy ocenia się narzędziami z polskimi normami, np. IRMiK u małych dzieci i Testem Rozwoju Językowego (TRJ) u dzieci w wieku 4–8 lat.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie przeprowadza się indywidualnie, w formie zabawy z obrazkami i przedmiotami (zabawki, klocki, książeczka). U najmłodszych dzieci część pozycji ocenia się na podstawie obserwacji lub wywiadu z rodzicem. Badający zaczyna od pozycji odpowiedniej do wieku i ustala poziom podstawowy oraz pułap. Dodatkowo dostępne są przesiewowa ocena artykulacji, lista kontrolna próbki językowej i kwestionariusz dla rodziców. Badanie trwa ok. 25–35 minut u niemowląt i 45–60 minut u starszych dzieci.
Przedszkolna Skala Językowa (PLS-5) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe obu skal przelicza się na wyniki standardowe (średnia 100, SD 15), centyle i wiek równoważny; na ich podstawie oblicza się wynik ogólny. Wynik 85–115 mieści się w normie, poniżej 85 wskazuje na trudności, a poniżej 70 – na znaczne opóźnienie. Porównanie obu skal pokazuje, czy problem dotyczy bardziej rozumienia, czy ekspresji.
Wyniki interpretuje się z uwzględnieniem słuchu, współpracy dziecka i jego doświadczeń językowych. U dzieci dwujęzycznych wynik uzyskany w jednym języku może zaniżać ich rzeczywiste możliwości.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PLS-5 jest testem znormalizowanym – wyniki przelicza się na wyniki standardowe (średnia 100, SD 15). Według podręcznika test przy wyniku poniżej 85 pkt odróżniał dzieci z zaburzeniami językowymi od rówieśników z czułością i swoistością ok. 0,8–0,9. Normy dotyczą języka angielskiego; w Polsce stosuje się m.in. Test Rozwoju Językowego (TRJ) i IRMiK.
Publikacja źródłowa: Zimmerman IL, Steiner VG, Pond RE, Preschool Language Scale, Fifth Edition, Pearson 2011.
Podobne skale i kwestionariusze
Rozwój mowy i komunikacji małych dzieci w Polsce ocenia Inwentarz Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMiK). Wczesny rozwój języka mierzy też Test Wczesnego Rozwoju Języka Receptywnego i Ekspresywnego (REEL-4), a rozumienie słownictwa – Obrazkowy Test Rozumienia Słownictwa Peabody (PPVT-5). U dzieci w wieku szkolnym umiejętności językowe ocenia Kliniczna Ocena Podstaw Językowych (CELF-5).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
