Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ), ang. International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ) – omówienie
Co mierzy Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ)?
Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ) służy do oceny aktywności fizycznej dorosłych w ciągu ostatnich 7 dni. Uwzględnia czas poświęcony na wysiłek intensywny, umiarkowany i chodzenie oraz czas spędzany w pozycji siedzącej. Wynik wyraża się w MET-minutach na tydzień, co pozwala zaliczyć badanego do grupy o niskiej, umiarkowanej lub wysokiej aktywności. Kwestionariusz opracowano z myślą o porównaniach międzynarodowych i badaniach populacyjnych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
IPAQ jest przeznaczony dla osób w wieku 15–69 lat. Stosuje się go w badaniach epidemiologicznych, zdrowiu publicznym, medycynie sportowej, fizjoterapii i poradnictwie dotyczącym stylu życia – także w Polsce, gdzie dostępna jest zwalidowana polska wersja. U osób starszych lepiej sprawdzają się narzędzia uwzględniające aktywności typowe dla tej grupy wieku, np. skala PASE.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Najczęściej stosuje się wersję krótką (IPAQ-SF) z 7 pytaniami. Badany podaje, w ilu dniach ostatniego tygodnia wykonywał wysiłek intensywny (np. bieganie, szybką jazdę na rowerze, dźwiganie ciężarów), umiarkowany (np. jazdę na rowerze w zwykłym tempie, noszenie lekkich ciężarów) i chodził, a także ile czasu trwała ta aktywność w typowym dniu. Uwzględnia się tylko aktywność trwającą co najmniej 10 minut bez przerwy. Ostatnie pytanie dotyczy czasu spędzanego w pozycji siedzącej w dniu powszednim.
Wersja długa (27 pytań) rozdziela aktywność na pracę, przemieszczanie się, prace domowe i czas wolny. Wypełnienie wersji krótkiej trwa ok. 5 minut.
Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik wyraża się w MET-minutach na tydzień: chodzenie = 3,3 MET, aktywność umiarkowana = 4,0 MET, aktywność intensywna = 8,0 MET; mnoży się je przez liczbę minut dziennie i liczbę dni w tygodniu. Według oficjalnego protokołu IPAQ poziom aktywności klasyfikuje się jako niski, umiarkowany lub wysoki, biorąc pod uwagę nie tylko sumę MET-minut, ale też liczbę dni aktywności.
Upraszczając: poziom wysoki to m.in. ≥3000 MET-min/tydzień przy aktywności w co najmniej 7 dniach (lub ≥1500 MET-min przy wysiłku intensywnym w ≥3 dniach); poziom umiarkowany to m.in. ≥600 MET-min/tydzień w co najmniej 5 dniach. Polską wersję IPAQ opracowali Biernat i wsp.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
IPAQ mierzy deklarowaną aktywność fizyczną, a nie rozpoznaje chorób, więc czułość i swoistość nie mają tu zastosowania. W międzynarodowym badaniu walidacyjnym (Craig i wsp., Med Sci Sports Exerc 2003) rzetelność test–retest wynosiła ok. 0,8, a zgodność z akcelerometrią była umiarkowana (mediana współczynnika korelacji ok. 0,30). Kwestionariusz ma tendencję do przeszacowania aktywności.
Publikacja źródłowa: Craig CL i wsp., Med Sci Sports Exerc 2003.
Podobne skale i kwestionariusze
U osób starszych aktywność fizyczną lepiej mierzy Skala Aktywności Fizycznej Osób Starszych (PASE), uwzględniająca prace domowe i opiekę nad innymi. W badaniach populacyjnych stosuje się też kwestionariusz GPAQ Światowej Organizacji Zdrowia oraz obiektywne pomiary akcelerometrem. Przed rozpoczęciem programu ćwiczeń warto ocenić bezpieczeństwo wysiłku Kwestionariuszem Gotowości do Aktywności Fizycznej (PAR-Q+), a intensywność wysiłku podczas treningu – skalą Borga.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
