System Klasyfikacji Funkcji Komunikacyjnych (CFCS), ang. Communication Function Classification System (CFCS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy System Klasyfikacji Funkcji Komunikacyjnych (CFCS)?
System Klasyfikacji Funkcji Komunikacyjnych (CFCS) opisuje, jak dziecko z mózgowym porażeniem dziecięcym porozumiewa się w codziennym życiu – jako nadawca i odbiorca komunikatów, z osobami znanymi i nieznanymi. Klasyfikuje komunikację na pięciu poziomach, od skutecznej z różnymi partnerami (I) do rzadko skutecznej nawet ze znanymi osobami (V). Uwzględnia wszystkie sposoby porozumiewania się: mowę, gesty, spojrzenie, znaki i komunikację wspomagającą. System opracowali Hidecker i wsp. (2011).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CFCS stosuje się u dzieci i młodzieży z mózgowym porażeniem dziecięcym, zwykle od ok. 2. roku życia, a także u dorosłych. Korzystają z niego logopedzi, neurolodzy dziecięcy, fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi i rodzice – do opisu funkcjonowania, planowania terapii, komunikacji w zespole i w badaniach naukowych. Razem z klasyfikacjami GMFCS i MACS daje pełniejszy obraz funkcjonowania dziecka.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Poziom ustala się na podstawie typowej, codziennej komunikacji dziecka, a nie najlepszego wykonania podczas badania. Klasyfikacji może dokonać rodzic, specjalista lub obie strony wspólnie, korzystając z opisów poziomów i pytań pomocniczych: czy dziecko jest skutecznym nadawcą i odbiorcą komunikatów z nieznajomymi, czy tylko ze znanymi partnerami, czy komunikacja przebiega w dogodnym tempie i czy jest skuteczna przez większość czasu. Nie ocenia się przyczyn trudności (np. ruchowych, poznawczych czy słuchowych). Ocena zajmuje kilka minut.
System Klasyfikacji Funkcji Komunikacyjnych (CFCS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Poziom I oznacza skuteczne nadawanie i odbieranie komunikatów z partnerami znanymi i nieznanymi; poziom II – skuteczne, ale wolniejsze; poziom III – skuteczne tylko ze znanymi partnerami; poziom IV – niekonsekwentnie skuteczne ze znanymi partnerami; poziom V – rzadko skuteczne nawet ze znanymi osobami.
CFCS opisuje codzienne funkcjonowanie, a nie zdolności językowe czy intelektualne dziecka. Poziom może się zmienić, np. po wprowadzeniu komunikacji wspomagającej i alternatywnej, dlatego klasyfikację warto powtarzać. Wynik pomaga zaplanować terapię logopedyczną i dobrać pomoce komunikacyjne.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CFCS jest systemem klasyfikacji, a nie testem diagnostycznym. W pracy Hidecker i wsp. (2011) zgodność między specjalistami wynosiła ICC 0,66, między specjalistami i rodzicami – 0,49, a rzetelność test–retest – 0,82. Poziom CFCS uzupełnia klasyfikacje GMFCS i MACS w opisie funkcjonowania dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym.
Publikacja źródłowa: Hidecker MJC i wsp., Dev Med Child Neurol 2011.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcje motoryczne duże u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym klasyfikuje System Klasyfikacji Funkcji Motorycznych Dużych (GMFCS), a posługiwanie się przedmiotami – system MACS. Zrozumiałość mowy opisuje Skala zrozumiałości mowy (SIR), a funkcje jedzenia i picia – system EDACS.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
