Profil Sensoryczny Niemowląt i Małych Dzieci (ITSP), ang. Infant/Toddler Sensory Profile (ITSP) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Profil Sensoryczny Niemowląt i Małych Dzieci (ITSP)?
Profil Sensoryczny Niemowląt i Małych Dzieci (ITSP) to kwestionariusz wypełniany przez opiekuna, opisujący, jak często dziecko reaguje w określony sposób na bodźce sensoryczne w codziennym życiu. Wyniki ujmuje się w czterech wzorcach przetwarzania sensorycznego według modelu Dunn: poszukiwanie, unikanie, wrażliwość i rejestracja (słaba reakcja na bodźce). Narzędzie opracowała Dunn (2002); obecnie jest częścią zestawu Sensory Profile 2 (2014).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
ITSP jest przeznaczony dla dzieci od urodzenia do 36. miesiąca życia – m.in. urodzonych przedwcześnie, z opóźnieniem rozwoju, zaburzeniami ze spektrum autyzmu czy trudnościami w regulacji (np. z jedzeniem lub snem). Stosują go terapeuci zajęciowi, terapeuci integracji sensorycznej, fizjoterapeuci i psycholodzy dziecięcy – do opisu przetwarzania sensorycznego i planowania wsparcia w codziennych sytuacjach. Narzędzie jest wydawane komercyjnie (Pearson) i nie ma polskich norm.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Rodzic lub opiekun ocenia, jak często dziecko zachowuje się w opisany sposób (np. denerwuje się przy myciu włosów, szuka ruchu, nie reaguje na swoje imię, unika niektórych konsystencji pokarmów), w 5-stopniowej skali od „prawie zawsze” do „prawie nigdy”. Formularze różnią się zależnie od wieku: jeden przeznaczony jest dla niemowląt do 6. miesiąca, drugi – dla dzieci w wieku 7–36 miesięcy. Pytania dotyczą m.in. przetwarzania bodźców dotykowych, słuchowych, wzrokowych, przedsionkowych i z jamy ustnej. Wypełnienie trwa ok. 15 minut.
Profil Sensoryczny Niemowląt i Małych Dzieci (ITSP) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe porównuje się z normami i opisuje w pięciu kategoriach: tak jak u większości dzieci, więcej lub mniej niż u innych dzieci (odchylenie o 1 odchylenie standardowe) oraz znacznie więcej lub znacznie mniej niż u innych dzieci (odchylenie o 2 odchylenia standardowe). Profil wzorców pokazuje, czy dziecko np. intensywnie szuka bodźców, czy ich unika lub słabo je rejestruje.
Profil sensoryczny opisuje sposób reagowania dziecka, a nie stawia diagnozy. Wyniki pomagają dostosować otoczenie i codzienne czynności, np. karmienie, kąpiel czy zasypianie, do potrzeb dziecka.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Profil sensoryczny opisuje wzorce przetwarzania sensorycznego i nie jest testem diagnostycznym. Wyniki porównuje się z normami: odchylenie o 1 SD od średniej oznacza wynik „więcej lub mniej niż inni”, a o 2 SD – „znacznie więcej lub mniej niż inni”. Podręcznik podaje zadowalającą spójność wewnętrzną kwadrantów i dobrą rzetelność test–retest. Normy są amerykańskie, dlatego w Polsce wynik traktuje się orientacyjnie.
Publikacja źródłowa: Dunn W, Infant/Toddler Sensory Profile, Psychological Corporation 2002; Dunn W, Sensory Profile 2, Pearson 2014.
Podobne skale i kwestionariusze
U starszych dzieci przetwarzanie sensoryczne ocenia Miara Przetwarzania Sensorycznego (SPM-2). Rozwój dziecka przesiewowo opisują Kwestionariusze ASQ (Ages & Stages Questionnaires), rozwój motoryczny niemowląt – Skala Motoryczna Niemowląt Alberta (AIMS), a temperament – Kwestionariusz Zachowania Niemowląt (IBQ-R).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
