Kwestionariusz Gotowości do Aktywności Fizycznej (PAR-Q+), ang. Physical Activity Readiness Questionnaire (PAR-Q+) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz Gotowości do Aktywności Fizycznej (PAR-Q+)?
Kwestionariusz Gotowości do Aktywności Fizycznej (Physical Activity Readiness Questionnaire, PAR-Q+) to przesiewowe narzędzie bezpieczeństwa, wypełniane przed rozpoczęciem lub zwiększeniem aktywności fizycznej. Pozwala wskazać osoby, które przed rozpoczęciem ćwiczeń powinny skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym specjalistą od aktywności fizycznej. Pierwotny PAR-Q powstał w Kanadzie w latach 70. i zawierał 7 pytań; PAR-Q+ (Warburton i wsp., 2011) rozbudowano o pytania uzupełniające dotyczące konkretnych chorób.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PAR-Q+ przeznaczony jest dla osób w każdym wieku, które chcą zacząć regularnie ćwiczyć lub zwiększyć intensywność treningu; w przypadku osób niepełnoletnich formularz podpisuje rodzic lub opiekun. Stosują go fizjoterapeuci, trenerzy, instruktorzy fitness, dietetycy prowadzący programy redukcji masy ciała oraz lekarze. Może go wypełnić sam zainteresowany, a wynik pozostaje ważny przez 12 miesięcy, o ile stan zdrowia się nie zmieni.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Część pierwsza zawiera 7 pytań „tak/nie” dotyczących m.in. choroby serca lub nadciśnienia tętniczego, bólu w klatce piersiowej, zawrotów głowy lub utraty przytomności w ostatnich 12 miesiącach, innych chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, problemów kostno-stawowych nasilających się podczas wysiłku oraz zalecenia lekarza, by ćwiczyć tylko pod nadzorem. Osoba, która odpowiedziała „tak” na którekolwiek pytanie, wypełnia pytania uzupełniające dotyczące konkretnych schorzeń, np. zapalenia stawów, chorób nowotworowych, chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, chorób płuc, zaburzeń psychicznych, urazu rdzenia kręgowego lub udaru. Wypełnienie trwa kilka minut.
Kwestionariusz Gotowości do Aktywności Fizycznej (PAR-Q+) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Odpowiedź „nie” na wszystkie 7 pytań oznacza, że osoba może rozpocząć aktywność fizyczną – stopniowo i zgodnie z zaleceniami. Może ćwiczyć również wtedy, gdy na wszystkie pytania uzupełniające odpowiedziała „nie”. Odpowiedź „tak” na którekolwiek pytanie uzupełniające oznacza konieczność konsultacji z lekarzem lub wykwalifikowanym specjalistą (w razie potrzeby z użyciem formularza ePARmed-X+) przed zwiększeniem aktywności.
Rozpoczęcie ćwiczeń należy odłożyć w razie ostrej infekcji, a w ciąży lub po istotnej zmianie stanu zdrowia trzeba ponownie ocenić gotowość. Kwestionariusz nie zastępuje badania lekarskiego ani testu wysiłkowego, gdy są one wskazane.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PAR-Q jest przesiewem bezpieczeństwa przed aktywnością fizyczną, a nie badaniem diagnostycznym. Oryginalna wersja kierowała do lekarza wiele osób, które mogły bezpiecznie ćwiczyć (dużo wyników fałszywie dodatnich). PAR-Q+ (Warburton i wsp., 2011) z pytaniami uzupełniającymi zmniejsza liczbę niepotrzebnych skierowań przy zachowaniu bezpieczeństwa.
Publikacja źródłowa: Thomas S, Reading J, Shephard RJ, Can J Sport Sci 1992; Warburton DER i wsp., Health Fit J Can 2011 (PAR-Q+).
Podobne skale i kwestionariusze
Poziom aktywności fizycznej mierzy Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ), a u osób starszych – Skala Aktywności Fizycznej Osób Starszych (PASE). Intensywność wysiłku podczas ćwiczeń ocenia Skala Odczuwanego Wysiłku Borga (RPE), a wydolność funkcjonalną – Test 6-minutowego marszu (6MWT).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
