Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI), ang. Pediatric Evaluation of Disability Inventory (PEDI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI) – omówienie
Co mierzy Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI)?
Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI, Pediatric Evaluation of Disability Inventory) ocenia, jak dziecko radzi sobie w codziennych czynnościach i ile pomocy potrzebuje od opiekuna. Obejmuje trzy obszary: samoobsługę (np. jedzenie, ubieranie się, higienę), mobilność (np. przemieszczanie się, chodzenie, schody) i funkcje społeczne (np. komunikację, zabawę, bezpieczeństwo). Uwzględnia też modyfikacje otoczenia i sprzęt pomocniczy. Inwentarz opracowali Haley i wsp. (1992); nowszą, komputerową wersją jest PEDI-CAT.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Wersja pierwotna PEDI jest przeznaczona dla dzieci w wieku od 6 miesięcy do 7,5 roku, a także dla starszych dzieci, których umiejętności odpowiadają temu wiekowi; PEDI-CAT obejmuje osoby od urodzenia do 21 lat. Stosuje się go u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, po urazach mózgu i rdzenia kręgowego, z chorobami nerwowo-mięśniowymi i innymi niepełnosprawnościami – w fizjoterapii, terapii zajęciowej, rehabilitacji i badaniach. Informacje zbiera się od rodzica lub terapeuty.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Wersja pierwotna ma trzy części. Umiejętności funkcjonalne (197 pozycji) ocenia się jako opanowane (1) lub nieopanowane (0). Pomoc opiekuna w 20 złożonych czynnościach ocenia się w skali od pomocy całkowitej (0) do pełnej samodzielności (5). Modyfikacje otoczenia i sprzęt pomocniczy zapisuje się jako brak, sprzęt dla dzieci, sprzęt rehabilitacyjny lub rozległe modyfikacje. Ocena opiera się na wywiadzie z rodzicem lub obserwacji i trwa ok. 45–60 minut; PEDI-CAT, dzięki doborowi pytań przez komputer, jest znacznie krótszy.
Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki przelicza się na wyniki normatywne (średnia 50, SD 10), które porównują dziecko z rówieśnikami, oraz na wyniki skalowane (0–100), które pokazują poziom umiejętności niezależnie od wieku i służą do śledzenia postępów. Wynik normatywny poniżej 30 (ponad 2 SD poniżej średniej) wskazuje na znaczne opóźnienie funkcjonalne.
Różnica między umiejętnościami a samodzielnością w ich wykonywaniu pokazuje, w których obszarach dziecko wymaga największej pomocy. Normy są amerykańskie, dlatego w Polsce wyniki normatywne traktuje się orientacyjnie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PEDI mierzy umiejętności funkcjonalne i zakres pomocy opiekuna i nie służy do rozpoznania. Ma bardzo dobrą rzetelność między oceniającymi i spójność wewnętrzną (wartości zwykle powyżej 0,9) oraz jest wrażliwa na zmianę po rehabilitacji. Wyniki normatywne porównuje się z rówieśnikami, a wyniki skalowane służą do śledzenia postępów; PEDI-CAT jest wersją komputerową dla osób 0–21 lat.
Publikacja źródłowa: Haley SM i wsp., PEDI Manual, New England Medical Center 1992; Haley SM i wsp., PEDI-CAT 2012.
Podobne skale i kwestionariusze
Samodzielność dzieci w codziennych czynnościach ocenia też Skala Niezależności Funkcjonalnej dla Dzieci (WeeFIM), a zachowania adaptacyjne – Skale Zachowań Adaptacyjnych Vineland-3. U dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym poziom funkcji motorycznych klasyfikuje System Klasyfikacji Funkcji Motorycznych Dużych (GMFCS), a ich zmiany mierzy Skala Oceny Funkcji Motorycznych Dużych (GMFM-88/66).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.