Złożona Ocena Funkcjonalna w Stwardnieniu Rozsianym (MSFC), ang. Multiple Sclerosis Functional Composite (MSFC) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Złożona Ocena Funkcjonalna w Stwardnieniu Rozsianym (MSFC)?
Złożona Ocena Funkcjonalna w Stwardnieniu Rozsianym (Multiple Sclerosis Functional Composite, MSFC) łączy trzy testy ilościowe: test chodu na odcinku 25 stóp (T25FW), test 9 kołków (9HPT) oceniający funkcję kończyn górnych oraz test PASAT-3 oceniający szybkość przetwarzania informacji i pamięć operacyjną. Wyniki każdego testu przelicza się na wartości z i uśrednia, uzyskując jeden wynik złożony. Narzędzie opracowała grupa robocza amerykańskiego Narodowego Towarzystwa SM (Cutter i wsp., 1999).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MSFC stosuje się u dorosłych ze stwardnieniem rozsianym, głównie w badaniach klinicznych i wyspecjalizowanych ośrodkach SM, jako uzupełnienie Rozszerzonej Skali Niesprawności Kurtzkego (EDSS). W przeciwieństwie do EDSS, opartej na badaniu neurologicznym, daje wynik ciągły i lepiej uwzględnia funkcję rąk i funkcje poznawcze. Badanie przeprowadza przeszkolony neurolog, pielęgniarka lub technik w ciągu ok. 20–30 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
T25FW: pacjent przechodzi jak najszybciej, ale bezpiecznie, wyznaczony odcinek 25 stóp (7,62 m); wykonuje się dwie próby i oblicza średni czas. 9HPT: pacjent jak najszybciej wkłada 9 kołków do otworów, a następnie je wyjmuje – po dwie próby każdą ręką; oblicza się średni czas dla każdej ręki. PASAT-3: pacjent słyszy ciąg 61 cyfr podawanych co 3 sekundy i każdą kolejną cyfrę dodaje do poprzedniej, podając sumę na głos; wynikiem jest liczba poprawnych odpowiedzi (0–60). Przed właściwym badaniem wykonuje się próby ćwiczebne.
Złożona Ocena Funkcjonalna w Stwardnieniu Rozsianym (MSFC) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik każdego testu przelicza się na wartość z względem populacji odniesienia (chorych na SM): dla 9HPT stosuje się odwrotność średniego czasu obu rąk, a dla T25FW – wartość ze znakiem ujemnym, tak by we wszystkich testach wyższy wynik oznaczał lepszą funkcję. Wynik MSFC to średnia trzech wartości z; 0 odpowiada średniej w populacji odniesienia, a wartości ujemne – funkcji gorszej od przeciętnej.
Najważniejsza jest zmiana w czasie u tego samego chorego; za klinicznie istotne uznaje się zwykle wydłużenie czasu T25FW lub 9HPT o co najmniej 20%. Wynik złożony może ukryć pogorszenie w jednym obszarze, dlatego analizuje się też wyniki poszczególnych testów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MSFC mierzy funkcję chodu, kończyn górnych i funkcje poznawcze w SM i nie służy do rozpoznania. Wyniki przelicza się na wyniki z względem populacji odniesienia. Za istotną zmianę w teście chodu (T25FW) i teście 9 kołków (9HPT) przyjmuje się zwykle pogorszenie o co najmniej 20%. MSFC jest bardziej czuły na zmianę niż EDSS, ale PASAT ma efekt uczenia się i bywa zastępowany testem SDMT.
Publikacja źródłowa: Cutter GR i wsp., Brain 1999; Fischer JS i wsp., Mult Scler 1999.
Podobne skale i kwestionariusze
Niesprawność w SM ocenia Rozszerzona Skala Niesprawności Kurtzkego (EDSS). Składowe MSFC opisano na stronie osobno: Test chodu na odcinku 25 stóp (T25FW) i Test 9 kołków (9HPT). Zamiast PASAT coraz częściej stosuje się Test Symboli i Cyfr (SDMT), który jest lepiej tolerowany przez pacjentów i ma mniejszy efekt uczenia się.
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
