Test Y-Balance dla Kończyn Górnych (YBT-UQ), ang. Upper Quarter Y-Balance Test (YBT-UQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Y-Balance dla Kończyn Górnych (YBT-UQ)?
Test Y-Balance dla Kończyn Górnych (Upper Quarter Y-Balance Test, YBT-UQ) ocenia stabilność i ruchomość obręczy barkowej oraz tułowia w zamkniętym łańcuchu kinematycznym. Badany w pozycji podporu przodem na jednej ręce sięga drugą ręką jak najdalej w trzech kierunkach. Wynik wyraża się jako zasięg w procentach długości kończyny górnej, co pozwala porównywać osoby różnego wzrostu i obie strony ciała. Test opisali Gorman i wsp. (2012).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
YBT-UQ stosuje się u sportowców i osób aktywnych fizycznie, zwłaszcza w dyscyplinach obciążających kończyny górne (np. rzutowych, gimnastyce, sportach walki), a także w końcowej fazie rehabilitacji po urazach barku. Korzystają z niego fizjoterapeuci, trenerzy przygotowania motorycznego i lekarze medycyny sportowej – do oceny asymetrii, postępów treningu i gotowości do powrotu do sportu. Test wymaga dobrej siły i stabilizacji, dlatego nie nadaje się do wczesnej rehabilitacji.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Mierzy się długość kończyny górnej: od wyrostka kolczystego C7 do czubka najdłuższego palca przy ramieniu odwiedzionym do 90°. Badany przyjmuje pozycję podporu przodem ze stopami rozstawionymi na szerokość barków, opierając jedną rękę na platformie. Drugą ręką przesuwa wskaźnik jak najdalej w kierunku przyśrodkowym, dolno-bocznym i górno-bocznym, utrzymując pozycję. Po próbach zapoznawczych wykonuje się po trzy próby w każdym kierunku dla każdej ręki i zapisuje najlepszy wynik. Próba jest nieważna, jeśli badany straci równowagę, dotknie podłoża lub odepchnie wskaźnik.
Test Y-Balance dla Kończyn Górnych (YBT-UQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik złożony oblicza się jako sumę najlepszych zasięgów w trzech kierunkach podzieloną przez trzykrotność długości kończyny i pomnożoną przez 100%. Porównuje się też wyniki obu rąk w każdym kierunku – u zdrowych osób różnice między stronami są niewielkie, dlatego wyraźna asymetria może wskazywać na deficyt stabilności lub ruchomości po jednej stronie.
Test nie ma ustalonych progów ryzyka urazu. Wynik zależy od siły tułowia i kończyn, ruchomości klatki piersiowej i techniki wykonania, dlatego interpretuje się go razem z badaniem barku i oceną siły mięśni.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
YBT-UQ ocenia stabilność i ruchomość obręczy barkowej oraz tułowia i nie jest testem diagnostycznym. W pracy Gormana i wsp. (2012) test miał bardzo dobrą rzetelność test–retest i niewielką asymetrię między stronami u zdrowych osób. Związek wyniku z ryzykiem urazów jest słabo udokumentowany, dlatego test służy raczej do oceny asymetrii i postępów treningu.
Publikacja źródłowa: Gorman PP, Butler RJ, Plisky PJ, Kiesel KB, J Strength Cond Res 2012.
Podobne skale i kwestionariusze
Dynamiczną równowagę na jednej nodze ocenia Test Y-Balance dla Kończyn Dolnych (YBT). Funkcję kończyny górnej w samoocenie mierzą Skrócony Kwestionariusz DASH (QuickDASH) oraz Wskaźnik funkcjonalny kończyny górnej (UEFI), a ból i niesprawność barku – Wskaźnik Bólu i Niepełnosprawności Barku (SPADI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
