Indeks Niepełnosprawności Szyi (NDI), ang. Neck Disability Index (NDI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Indeks Niepełnosprawności Szyi (NDI) – omówienie
Co mierzy Indeks Niepełnosprawności Szyi (NDI)?
Indeks Niepełnosprawności Szyi (NDI) mierzy, w jakim stopniu ból szyi ogranicza codzienne funkcjonowanie. Obejmuje 10 obszarów: natężenie bólu, samoobsługę, podnoszenie przedmiotów, czytanie, bóle głowy, koncentrację, pracę, prowadzenie samochodu, sen i rekreację. Wynik 0–50 pkt, często wyrażany w procentach, odzwierciedla stopień niepełnosprawności. NDI opracowali Vernon i Mior (1991) na podstawie Kwestionariusza Oswestry; jest najczęściej stosowanym kwestionariuszem w bólu szyi.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
NDI stosuje się u dorosłych z ostrym i przewlekłym bólem szyi, po urazach typu „smagnięcia biczem”, w radikulopatii szyjnej i chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa szyjnego, a także przed operacjami kręgosłupa szyjnego i po nich. Korzystają z niego fizjoterapeuci, lekarze rehabilitacji, ortopedzi i neurochirurdzy – do oceny wyjściowej i monitorowania efektów leczenia. Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
NDI zawiera 10 części: natężenie bólu, samoobsługa, podnoszenie, czytanie, bóle głowy, koncentracja, praca, prowadzenie samochodu, sen i rekreacja. W każdej części pacjent wybiera jedno z 6 zdań najlepiej opisujących jego sytuację, punktowanych 0–5. Wynik łączny wynosi 0–50 pkt i często wyraża się go w procentach (wynik × 2). Jeśli pacjent pominie część pytań (np. nie prowadzi samochodu), wynik oblicza się jako procent maksymalnej sumy dla pytań, na które odpowiedział.
Indeks Niepełnosprawności Szyi (NDI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Według Vernona: 0–4 pkt – brak niepełnosprawności, 5–14 – łagodna, 15–24 – umiarkowana, 25–34 – ciężka, ≥35 pkt – całkowita niepełnosprawność. Za istotną klinicznie zmianę przyjmuje się zwykle 5–10 pkt (10–20%), w zależności od populacji (np. ból mechaniczny szyi, radikulopatia). Wynik nie wskazuje przyczyny bólu – w razie objawów alarmowych (np. deficyt neurologiczny, uraz, gorączka) potrzebna jest diagnostyka. Dostępna jest zwalidowana polska wersja.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
NDI mierzy niepełnosprawność związaną z bólem szyi i nie służy do rozpoznania. W pracy Vernona i Miora (1991) rzetelność test–retest wynosiła ok. 0,89, a spójność wewnętrzna ok. 0,8. Polską wersję zwalidowali Misterska i wsp. (2011).
Publikacja źródłowa: Vernon H, Mior S, J Manipulative Physiol Ther 1991; Misterska E i wsp., BMC Musculoskelet Disord 2011 (wersja polska).
Podobne skale i kwestionariusze
Niepełnosprawność związaną z bólem krzyża mierzą Kwestionariusz Oswestry (ODI), z którego wywodzi się NDI, i Kwestionariusz Rolanda-Morrisa (RMDQ). Natężenie bólu ocenia Numeryczna Skala Oceny Bólu (NRS), a czynniki psychospołeczne sprzyjające przewlekaniu się bólu – Kwestionariusz Przekonań o Lęku i Unikaniu (FABQ), Skala Kinezjofobii Tampa (TSK) i Skala Katastrofizacji Bólu (PCS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.