Lista zachowań dziecka CBCL (ASEBA), ang. Child Behavior Checklist (CBCL) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Lista zachowań dziecka CBCL (ASEBA) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=wOLXkkq4508
Co mierzy Lista zachowań dziecka CBCL (ASEBA)?
Lista zachowań dziecka CBCL (Child Behavior Checklist) to kwestionariusz wypełniany przez rodzica lub opiekuna, będący częścią systemu ASEBA opracowanego przez Achenbacha. Ocenia szeroki zakres problemów emocjonalnych i zachowania, m.in. lęk i depresję, wycofanie, dolegliwości somatyczne, problemy społeczne, problemy z myśleniem i uwagą, łamanie zasad i zachowania agresywne, a także kompetencje dziecka (aktywności, kontakty społeczne, funkcjonowanie w szkole). Wyniki porównuje się z normami dla płci i wieku.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CBCL stosuje się u dzieci i młodzieży w wieku 1,5–18 lat (wersje CBCL/1½–5 i CBCL/6–18) – w psychologii klinicznej, psychiatrii dziecięcej, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, pediatrii i badaniach naukowych. Pomaga w diagnozie różnicowej, planowaniu terapii i ocenie jej efektów. Narzędzie jest komercyjne, a interpretacja wyników wymaga przygotowania psychologicznego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
CBCL/6–18 wypełnia rodzic lub opiekun. Część pierwsza dotyczy kompetencji (aktywności, kontaktów społecznych, szkoły), a część druga zawiera 113 problemów ocenianych w odniesieniu do ostatnich 6 miesięcy w skali 0–2 (nieprawdziwe, czasami prawdziwe, bardzo prawdziwe). Dla dzieci 1,5–5 lat przeznaczona jest wersja CBCL/1½–5 (99 pozycji). Wypełnienie trwa ok. 15–20 minut; wyniki liczy się według klucza lub w programie ASEBA.
Lista zachowań dziecka CBCL (ASEBA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe przelicza się na wyniki T według płci i wieku. W skalach syndromów (np. lęk/depresja, wycofanie, problemy z uwagą, zachowania agresywne) wynik T 65–69 oznacza zakres graniczny, a ≥70 – kliniczny. W skalach szerokich (internalizacyjnej, eksternalizacyjnej i problemów ogółem) zakres graniczny to T 60–63, a kliniczny ≥64. Skale zorientowane na DSM wskazują obszary do pogłębienia. CBCL jest narzędziem przesiewowym i opisowym – rozpoznanie wymaga oceny klinicznej, najlepiej z uwzględnieniem formularzy dla nauczyciela (TRF) i samoopisu młodzieży (YSR).
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CBCL ocenia problemy emocjonalne i zachowania na podstawie informacji od rodzica i nie stawia diagnozy. Skale ASEBA mają dobrą rzetelność test–retest i spójność wewnętrzną, a w badaniach dobrze odróżniały dzieci kierowane do poradni od dzieci z populacji ogólnej. Zgodność między ocenami rodziców, nauczycieli i samych dzieci jest jednak tylko umiarkowana, dlatego warto zbierać informacje od kilku osób.
Publikacja źródłowa: Achenbach TM, Rescorla LA, Manual for the ASEBA School-Age Forms, 2001.
Podobne skale i kwestionariusze
W systemie ASEBA uzupełnieniem CBCL są formularz dla nauczyciela (TRF) i Kwestionariusz Samooceny dla Młodzieży (YSR). Krótszym i bezpłatnym przesiewem jest Kwestionariusz Mocnych Stron i Trudności (SDQ), a w podstawowej opiece pediatrycznej – Pediatryczna Lista Objawów (PSC). Objawy ADHD szczegółowo ocenia się Skalami Connersa, a lęk i depresję – skalą RCADS.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
