Ocena Zdolności Połykania wg Manna (MASA), ang. Mann Assessment of Swallowing Ability (MASA) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Ocena Zdolności Połykania wg Manna (MASA) – omówienie
Co mierzy Ocena Zdolności Połykania wg Manna (MASA)?
Ocena Zdolności Połykania wg Manna (MASA) to standaryzowane kliniczne badanie połykania przy łóżku chorego, przeznaczone głównie dla osób po udarze mózgu. Obejmuje 24 elementy: ocenę ogólną (m.in. czujność, współpracę, rozumienie poleceń, oddychanie i zaburzenia mowy), ocenę fazy ustnej i gardłowej oraz próby połykania. Maksymalny wynik wynosi 200 pkt, a wyznaczone progi pozwalają określić nasilenie dysfagii i ryzyko aspiracji. Badanie opracował Mann (2002).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MASA jest przeznaczona dla dorosłych po udarze mózgu, a w praktyce stosuje się ją także w innych chorobach neurologicznych z ryzykiem dysfagii, np. po urazach mózgu i w chorobach neurodegeneracyjnych. Badanie przeprowadzają logopedzi i inni przeszkoleni specjaliści na oddziałach udarowych, neurologicznych i rehabilitacyjnych. Pomaga zdecydować o bezpiecznym sposobie żywienia i potrzebie badania instrumentalnego. Do szybkiego przesiewu opracowano skróconą wersję MMASA.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
MASA obejmuje 24 elementy: ocenę ogólną (czujność, współpraca, rozumienie poleceń, oddech, afazja, apraksja, dyzartria), ocenę fazy ustnej (zamknięcie warg, ruchomość, siła i koordynacja języka, przygotowanie i transport kęsa, ślinienie, odruch wymiotny, podniebienie), ocenę fazy gardłowej (odruch kaszlu, kaszel dowolny, głos, obecność rurki tracheostomijnej, reakcja gardłowa) oraz próby połykania. Każdy element ma określoną punktację; maksymalny wynik to 200 pkt. Badanie trwa 15–20 minut.
Ocena Zdolności Połykania wg Manna (MASA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Status praw autorskich narzędzia nie został przez nas potwierdzony – przed skopiowaniem lub udostępnieniem formularza sprawdź warunki u autorów.
Interpretacja wyników
Dysfagię klasyfikuje się według wyniku: ≥178 pkt – brak nieprawidłowości, 168–177 – łagodna, 139–167 – umiarkowana, ≤138 pkt – ciężka. Ryzyko aspiracji: ≥170 pkt – brak, 149–169 – łagodne, 141–148 – umiarkowane, ≤140 pkt – ciężkie. Wynik pomaga zdecydować o konsystencji diety, sposobie karmienia i potrzebie badania instrumentalnego (wideofluoroskopii lub FEES), które pozostaje standardem w wykrywaniu aspiracji cichej.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W badaniu walidacyjnym Manna u pacjentów po udarze, w porównaniu z badaniem wideofluoroskopowym, MASA miała czułość ok. 73% i swoistość ok. 89% w wykrywaniu dysfagii oraz wysoką czułość (ok. 93%) przy niższej swoistości w wykrywaniu aspiracji. Zgodność między oceniającymi jest dobra. Wynik pomaga zdecydować o diecie i potrzebie badania instrumentalnego, ale go nie zastępuje.
Publikacja źródłowa: Mann G, MASA: The Mann Assessment of Swallowing Ability, Singular Thomson Learning 2002.
Podobne skale i kwestionariusze
Do szybkiego przesiewu dysfagii stosuje się test GUSS, test połykania wody o objętości 90 ml oraz test lepkości i objętości V-VST. Objawy zgłaszane przez pacjenta ocenia Kwestionariusz przesiewowy dysfagii EAT-10, a wpływ zaburzeń połykania na jakość życia – Kwestionariusz jakości życia związanej z połykaniem (SWAL-QOL). Sposób przyjmowania pokarmów opisuje skala FOIS.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
