Pediatryczny Kwestionariusz Snu (PSQ), ang. Pediatric Sleep Questionnaire (PSQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Pediatryczny Kwestionariusz Snu (PSQ)?
Pediatryczny Kwestionariusz Snu (PSQ) Chervina to kwestionariusz dla rodziców, służący do przesiewu zaburzeń snu u dzieci. W praktyce najczęściej stosuje się jego skalę zaburzeń oddychania w czasie snu (SRBD), obejmującą 22 pytania o chrapanie i bezdechy, senność w ciągu dnia oraz zachowania typowe dla niewyspanego dziecka – nieuwagę i nadruchliwość. Wynik pomaga ocenić prawdopodobieństwo obturacyjnego bezdechu sennego i zdecydować o dalszej diagnostyce. Skalę opracowali Chervin i wsp. (2000).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PSQ jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży w wieku 2–18 lat. Stosuje się go w pediatrii, laryngologii, pulmonologii dziecięcej, ortodoncji i poradniach medycyny snu, zwłaszcza u dzieci chrapiących, z przerostem migdałków, otyłością lub objawami ADHD. Pomaga wybrać dzieci wymagające polisomnografii i ocenić efekty leczenia, np. adenotonsillektomii. Rodzice wypełniają kwestionariusz w kilka minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Najczęściej stosuje się skalę zaburzeń oddychania w czasie snu (SRBD) z PSQ, zawierającą 22 pytania do rodziców dzieci 2–18 lat. Pytania dotyczą chrapania i oddychania w nocy (np. głośne chrapanie, bezdechy, oddychanie przez usta), senności w ciągu dnia oraz zachowania (nieuwaga, nadruchliwość), a także m.in. moczenia nocnego i porannych bólów głowy. Odpowiedzi: „tak” (1 pkt), „nie” (0 pkt) lub „nie wiem” (pomija się).
Pediatryczny Kwestionariusz Snu (PSQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik to odsetek odpowiedzi „tak” spośród pytań, na które udzielono odpowiedzi (0–1). Wynik ≥0,33 uznaje się za dodatni i wskazujący na wysokie ryzyko zaburzeń oddychania w czasie snu, co jest wskazaniem do konsultacji laryngologicznej i rozważenia badania snu (polisomnografia lub poligrafia). Kwestionariusz bywa używany do oceny efektów adenotonsillektomii. Nie odróżnia chrapania pierwotnego od obturacyjnego bezdechu sennego.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Chervina i wsp. (2000) skala zaburzeń oddychania w czasie snu (22 pytania) przy progu 0,33 identyfikowała dzieci z zaburzeniami potwierdzonymi w polisomnografii z czułością ok. 0,81–0,85 i swoistością ok. 0,87. W późniejszych badaniach dokładność była niższa, zwłaszcza w łagodnym bezdechu, dlatego PSQ służy do wyboru dzieci do dalszej diagnostyki, a nie zastępuje polisomnografii.
Publikacja źródłowa: Chervin RD, Hedger K, Dillon JE, Pituch KJ, Sleep Med 2000.
Podobne skale i kwestionariusze
Szerszy zakres problemów ze snem u dzieci – od trudności z zasypianiem po nadmierną senność – obejmuje Skala Zaburzeń Snu u Dzieci (SDSC), a nawyki związane ze snem opisuje kwestionariusz CSHQ. Wpływ zaburzeń oddychania na jakość życia dziecka mierzy kwestionariusz OSA-18. U młodzieży jakość snu ocenia Pittsburski Indeks Jakości Snu (PSQI), a senność w ciągu dnia – Skala Senności Epworth (ESS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
