Kwestionariusz EQ-5D (EuroQol), ang. EuroQol 5D (EQ-5D) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Kwestionariusz EQ-5D (EuroQol) – omówienie
Co mierzy Kwestionariusz EQ-5D (EuroQol)?
EQ-5D to standaryzowany kwestionariusz oceny jakości życia związanej ze zdrowiem. Składa się z części opisowej obejmującej pięć wymiarów – mobilność, samoopiekę, zwykłe czynności, ból lub dyskomfort oraz lęk lub przygnębienie – i z wizualnej skali EQ-VAS (0–100), na której badany ocenia swój ogólny stan zdrowia. Odpowiedzi można przeliczyć na jeden wskaźnik użyteczności stanu zdrowia, wykorzystywany m.in. do obliczania QALY w analizach ekonomicznych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Kwestionariusz jest generyczny, więc nadaje się do stosowania u osób z dowolną chorobą i w populacji ogólnej – w badaniach klinicznych, ocenie technologii medycznych, rejestrach i praktyce klinicznej. Wersje EQ-5D-3L i EQ-5D-5L są przeznaczone dla dorosłych (zwykle od 16. roku życia), a EQ-5D-Y – dla dzieci i młodzieży w wieku 8–15 lat (istnieje też wersja wypełniana przez opiekunów młodszych dzieci). Wypełnienie trwa kilka minut, także w formie elektronicznej.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
W każdym z pięciu wymiarów badany zaznacza zdanie najlepiej opisujące jego zdrowie „dzisiaj”: w EQ-5D-5L ma do wyboru pięć poziomów (od braku problemów do skrajnych problemów lub niemożności wykonania czynności), w EQ-5D-3L – trzy. Następnie zaznacza na pionowej skali EQ-VAS, jak ocenia swój stan zdrowia w danym dniu (0 – najgorszy, 100 – najlepszy wyobrażalny).
Z odpowiedzi powstaje pięciocyfrowy profil (np. 11223), który za pomocą polskiego zestawu wartości przelicza się na wskaźnik użyteczności. Korzystanie z kwestionariusza wymaga rejestracji w EuroQol Research Foundation, która udostępnia oficjalną polską wersję.
Kwestionariusz EQ-5D (EuroQol) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik EQ-5D ma trzy części: profil zdrowia (np. „11223” – poziom w każdym z pięciu wymiarów), indeks użyteczności (obliczany z profilu na podstawie krajowego zestawu wartości) oraz wynik EQ-VAS (0–100). Indeks przyjmuje wartość 1 dla pełnego zdrowia, 0 dla stanu równoważnego śmierci, a niektóre stany mogą mieć wartości ujemne.
Dla Polski opracowano zestawy wartości (value set) dla EQ-5D-3L i EQ-5D-5L (Golicki i wsp.) oraz normy populacyjne, z którymi można porównywać wyniki pacjentów. Kwestionariusz nie ma progów „patologicznych” – wynik interpretuje się względem norm dla wieku i płci oraz zmian w czasie.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
EQ-5D jest miarą jakości życia związanej ze zdrowiem, a nie testem diagnostycznym, dlatego czułość i swoistość nie mają tu zastosowania. Ocenia się trafność, rzetelność i wrażliwość na zmianę. Wersja EQ-5D-5L ma mniejszy efekt sufitu i lepiej różnicuje łagodne problemy zdrowotne niż EQ-5D-3L.
Wyniki EQ-5D są wykorzystywane w ocenie technologii medycznych w Polsce (AOTMiT) do obliczania QALY.
Publikacja źródłowa: EuroQol Group, Health Policy 1990; Herdman M i wsp., Qual Life Res 2011 (EQ-5D-5L); Golicki D i wsp., PharmacoEconomics 2019 (polski zestaw wartości EQ-5D-5L).
Podobne skale i kwestionariusze
Jakość życia związaną ze zdrowiem mierzą także kwestionariusz SF-36 i jego skrócona wersja SF-12, które dają bardziej szczegółowy profil (8 wymiarów), oraz WHOQOL-BREF Światowej Organizacji Zdrowia, obejmujący także relacje społeczne i środowisko. W chorobach nowotworowych stosuje się kwestionariusze swoiste, np. EORTC QLQ-C30 lub FACT-G. EQ-5D wyróżnia się zwięzłością i możliwością przeliczenia wyniku na QALY.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
