Zrewidowana Skala Ograniczania Jedzenia (RRS), ang. Revised Restraint Scale (RRS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Zrewidowana Skala Ograniczania Jedzenia (RRS)?
Zrewidowana Skala Ograniczania Jedzenia (Revised Restraint Scale, RRS) mierzy skłonność do świadomego ograniczania jedzenia w celu kontroli masy ciała. Zawiera 10 pytań tworzących dwie podskale: troskę o dietę (6 pytań) oraz wahania masy ciała (4 pytania). Wynik wynosi 0–35 pkt. Skalę opracowali Herman i Polivy (1980) w ramach badań nad tzw. jedzeniem ograniczanym (restrained eating) i jego związkiem z epizodami przejadania się.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
RRS stosuje się u młodzieży i dorosłych – głównie w badaniach naukowych nad zachowaniami żywieniowymi, odchudzaniem i zaburzeniami odżywiania, a także w psychodietetyce, gdy trzeba ocenić skłonność do stosowania diet restrykcyjnych. Skala nie służy do rozpoznawania zaburzeń odżywiania. Ponieważ część pytań dotyczy wahań masy ciała, jej wyniki są mniej miarodajne u osób z dużą otyłością, u których wahania masy są naturalnie większe.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany odpowiada na 10 pytań, wybierając jedną z czterech lub pięciu odpowiedzi punktowanych od 0 do 3 lub od 0 do 4. Pytania dotyczą m.in. tego, jak często jest na diecie, jak bardzo zwraca uwagę na to, co je, czy przy innych je rozsądnie, a w samotności się objada, czy ma poczucie winy po przejedzeniu i ile czasu poświęca myślom o jedzeniu. Część pytań dotyczy największego spadku masy ciała w ciągu miesiąca, wahań masy w typowym tygodniu i tego, o ile maksymalnie przekroczył pożądaną masę ciała; w oryginale wartości podano w funtach. Wypełnienie trwa kilka minut.
Zrewidowana Skala Ograniczania Jedzenia (RRS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik całkowity to suma punktów (0–35); im wyższy, tym silniejsza tendencja do ograniczania jedzenia. Za próg wskazujący na jedzenie ograniczane przyjmuje się zwykle ok. 15–16 pkt, choć w badaniach często dzieli się grupę według mediany. Oblicza się też wyniki podskal troski o dietę i wahań masy ciała.
Wysoki wynik nie oznacza skutecznego ograniczania – osoby z wysokim wynikiem często naprzemiennie się odchudzają i przejadają. Dlatego w ocenie zachowań żywieniowych RRS uzupełnia się skalami, które oddzielają ograniczanie od rozhamowania.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
RRS mierzy skłonność do ograniczania jedzenia i nie służy do rozpoznania zaburzeń odżywiania. Skala ma dobrą spójność wewnętrzną i dwa czynniki: troskę o dietę oraz wahania masy ciała. Heatherton i wsp. (1988) wskazali, że mierzy ona nie tylko ograniczanie, ale też skłonność do przejadania się, dlatego w badaniach często uzupełnia się ją o DEBQ lub TFEQ.
Publikacja źródłowa: Herman CP, Polivy J, w: Stunkard AJ (red.), Obesity, Saunders 1980.
Podobne skale i kwestionariusze
Ograniczenie poznawcze, rozhamowanie i odczuwanie głodu mierzy Trójczynnikowy Kwestionariusz Jedzenia (TFEQ), a ograniczanie jedzenia, jedzenie emocjonalne i jedzenie pod wpływem bodźców zewnętrznych – Holenderski Kwestionariusz Zachowań Żywieniowych (DEBQ). Postawy wobec jedzenia i ryzyko zaburzeń odżywiania oceniają Kwestionariusz Postaw wobec Jedzenia (EAT-26) oraz Kwestionariusz Badania Zaburzeń Odżywiania (EDE-Q).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
