Skala Objawów Zawrotów Głowy (VSS), ang. Vertigo Symptom Scale (VSS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Objawów Zawrotów Głowy (VSS)?
Skala Objawów Zawrotów Głowy (VSS) mierzy częstość objawów związanych z zawrotami głowy i zaburzeniami równowagi oraz objawów towarzyszących. Pełna wersja zawiera 34 pytania w dwóch podskalach: zawrotów głowy i zaburzeń równowagi (np. wirowanie, uczucie kołysania, zataczanie się, nudności) oraz objawów autonomicznych i lękowych (np. kołatanie serca, duszność, pocenie się, uderzenia gorąca). Pozwala ocenić, w jakim stopniu dolegliwości wynikają z zaburzeń przedsionkowych, a w jakim z towarzyszącego lęku. Skalę opracowali Yardley i wsp. (1992).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
VSS stosuje się u dorosłych z zawrotami głowy różnego pochodzenia – w obwodowych i ośrodkowych zaburzeniach przedsionkowych, migrenie przedsionkowej, chorobie Ménière’a i przetrwałych zawrotach głowy (PPPD). Korzystają z niej otolaryngolodzy, neurolodzy, fizjoterapeuci prowadzący rehabilitację przedsionkową i psycholodzy. Pomaga zaplanować leczenie i ocenić jego efekty. Wypełnienie trwa kilka minut, a wersja skrócona VSS-SF zawiera 15 pytań.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia, jak często w określonym okresie (najczęściej w ostatnim roku lub miesiącu) występowały u niego poszczególne objawy, w skali 0–4 – od „nigdy” do „bardzo często (prawie codziennie)”. W pytaniach o epizody zawrotów podaje też ich czas trwania. Wyniki podskali zawrotów i równowagi oraz podskali objawów autonomiczno-lękowych oblicza się osobno. Wersja skrócona VSS-SF ma 15 pytań w tych samych dwóch podskalach, a jej wynik łączny wynosi 0–60 pkt.
Skala Objawów Zawrotów Głowy (VSS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza częstsze objawy. Skala nie ma powszechnie przyjętych progów, dlatego wyniki porównuje się w czasie u tego samego pacjenta i ze średnimi w podobnych grupach. Wysoki wynik w podskali objawów autonomiczno-lękowych przy umiarkowanym wyniku zawrotów sugeruje duży udział lęku w dolegliwościach i może wskazywać na potrzebę wsparcia psychologicznego obok rehabilitacji przedsionkowej.
Wynik nie zastępuje badania otoneurologicznego, które ustala przyczynę zawrotów.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
VSS mierzy częstość objawów zawrotów głowy i objawów towarzyszących i nie rozpoznaje ich przyczyny. W pracy Yardley i wsp. (1992) podskale zawrotów i równowagi oraz objawów autonomiczno-lękowych miały dobrą spójność wewnętrzną i rzetelność test–retest. Skala pomaga odróżnić udział objawów lękowych w dolegliwościach; wersja skrócona VSS-SF ma 15 pytań.
Publikacja źródłowa: Yardley L, Masson E, Verschuur C, Haacke N, Luxon L, J Psychosom Res 1992.
Podobne skale i kwestionariusze
Wpływ zawrotów głowy na codzienne funkcjonowanie mierzy Kwestionariusz Niepełnosprawności Związanej z Zawrotami Głowy (DHI). Równowagę w badaniu czynnościowym ocenia się m.in. Skalą Równowagi Berg, Dynamicznym Wskaźnikiem Chodu (DGI) i Próbą Unterbergera-Fukudy. Towarzyszący lęk i depresję mierzy Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS), a obawę przed upadkiem – Międzynarodowa Skala Obawy przed Upadkiem (FES-I).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
