Indeks Aktywności Frenchay (FAI), ang. Frenchay Activities Index (FAI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Indeks Aktywności Frenchay (FAI) – omówienie
https://www.youtube.com/watch?v=ClsMZ7xDqew
Co mierzy Indeks Aktywności Frenchay (FAI)?
Indeks Aktywności Frenchay (FAI) mierzy złożone czynności dnia codziennego i aktywność społeczną, czyli to, jak często osoba wykonuje czynności wymagające inicjatywy – prace domowe, zajęcia poza domem i aktywności w czasie wolnym. Zawiera 15 czynności ocenianych 0–3 pkt (łącznie 0–45 pkt). Indeks opracowali Holbrook i Skilbeck (1983) z myślą o osobach po udarze mózgu.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
FAI stosuje się u dorosłych po udarze mózgu, a także u osób starszych, po urazach mózgu i z innymi chorobami przewlekłymi – w rehabilitacji, terapii zajęciowej, opiece środowiskowej i badaniach naukowych. Pomaga ocenić powrót do aktywności sprzed choroby i zaplanować wsparcie. Indeks wypełnia się w wywiadzie z pacjentem lub opiekunem albo samodzielnie; zajmuje to ok. 5 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badający pyta, jak często w ostatnich 3 miesiącach (pierwsze 10 czynności) lub 6 miesiącach (pozostałe 5) pacjent wykonywał daną czynność. Ocenia się przygotowywanie głównych posiłków, zmywanie naczyń, pranie, lekkie i cięższe prace domowe, drobne zakupy, wyjścia towarzyskie, spacery dłuższe niż 15 minut, hobby, prowadzenie samochodu lub podróże autobusem, wycieczki, prace w ogrodzie, prace w domu i przy samochodzie, czytanie książek oraz pracę zarobkową. Każdą czynność punktuje się 0–3 według częstości (0 – nigdy, 3 – najczęściej, np. codziennie lub co tydzień).
Indeks Aktywności Frenchay (FAI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik wynosi 0–45 pkt; wyższy oznacza większą aktywność. Wyniki można też analizować w trzech obszarach: prace domowe, praca i rekreacja oraz aktywność poza domem. Indeks nie ma progów klinicznych – wyniki porównuje się z poziomem aktywności sprzed choroby, normami dla wieku i płci lub w czasie.
Na wynik wpływają role i nawyki – np. mężczyźni rzadziej wykonują część prac domowych niezależnie od sprawności – dlatego niski wynik nie zawsze oznacza niesprawność. Wskazuje on jednak obszary, w których warto zachęcać pacjenta do powrotu do aktywności.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
FAI ocenia złożone czynności dnia codziennego i aktywność społeczną, a nie rozpoznaje chorób, dlatego czułość i swoistość nie mają tu zastosowania. W badaniach u osób po udarze indeks miał dobrą rzetelność test–retest i trafność, a wynik zależy od wieku i płci (kobiety częściej wykonują prace domowe), co trzeba uwzględnić w interpretacji.
Publikacja źródłowa: Holbrook M, Skilbeck CE, Age Ageing 1983.
Podobne skale i kwestionariusze
Podstawowe czynności dnia codziennego ocenia Skala Barthel (Indeks Barthel), a złożone czynności – Skala IADL Lawtona i Rozszerzona skala czynności dnia codziennego Nottingham (NEADL). Udział w życiu społecznym mierzy Skala Utrecht do Oceny Uczestnictwa (USER-P), a wpływ udaru na życie – Skala Wpływu Udaru (SIS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
