Zmodyfikowana Skala Wpływu Zmęczenia (MFIS), ang. Modified Fatigue Impact Scale (MFIS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Zmodyfikowana Skala Wpływu Zmęczenia (MFIS)?
Zmodyfikowana Skala Wpływu Zmęczenia (MFIS) to skrócona wersja Skali Wpływu Zmęczenia (FIS), która mierzy, jak zmęczenie wpływa na funkcjonowanie fizyczne, poznawcze i psychospołeczne. Zawiera 21 pytań dotyczących ostatnich 4 tygodni, m.in. o trudności z koncentracją, zapamiętywaniem, wysiłkiem fizycznym, motywacją i udziałem w życiu społecznym. Wynik wynosi 0–84 pkt – im wyższy, tym większy wpływ zmęczenia. Skalę opracowano w 1998 r. na potrzeby wytycznych dotyczących zmęczenia w stwardnieniu rozsianym.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MFIS stosuje się przede wszystkim u dorosłych ze stwardnieniem rozsianym, a także w innych chorobach neurologicznych i przewlekłych, np. chorobie Parkinsona, po udarze mózgu, w toczniu i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Korzystają z niej neurolodzy, fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi i psycholodzy – do oceny wpływu zmęczenia, planowania rehabilitacji i oceny efektów leczenia. Wypełnienie trwa 5–10 minut. Dostępna jest też 5-pytaniowa wersja skrócona.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia, jak często w ciągu ostatnich 4 tygodni zmęczenie wpływało na niego w opisany sposób, w skali 0–4: nigdy (0), rzadko (1), czasami (2), często (3), prawie zawsze (4). Pytania tworzą trzy podskale: fizyczną (9 pytań), poznawczą (10 pytań) i psychospołeczną (2 pytania). Wynik łączny to suma wszystkich odpowiedzi, a wyniki podskal oblicza się osobno.
Zmodyfikowana Skala Wpływu Zmęczenia (MFIS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 0–84 pkt (podskala fizyczna 0–36, poznawcza 0–40, psychospołeczna 0–8); wyższy oznacza większy wpływ zmęczenia na codzienne życie. Jako próg istotnego klinicznie zmęczenia często przyjmuje się ≥38 pkt. Profil podskal pokazuje, czy dominuje zmęczenie fizyczne, czy poznawcze, co pomaga dobrać interwencję, np. naukę oszczędzania energii, ćwiczenia aerobowe czy rehabilitację poznawczą.
Wynik może być zawyżony przez depresję i zaburzenia snu, które warto ocenić osobno.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MFIS mierzy wpływ zmęczenia na funkcjonowanie i nie służy do rozpoznania. Flachenecker i wsp. (2002) wykazali u chorych z SM dobrą spójność wewnętrzną i korelację z FSS; jako próg istotnego zmęczenia często przyjmuje się ≥38 pkt. Skala ma dobrą rzetelność test–retest.
Publikacja źródłowa: Multiple Sclerosis Council for Clinical Practice Guidelines, Fatigue and Multiple Sclerosis, Paralyzed Veterans of America 1998; Flachenecker P i wsp., Mult Scler 2002.
Podobne skale i kwestionariusze
Pełną wersją skali jest Skala Wpływu Zmęczenia (FIS), a nasilenie zmęczenia mierzy krótka Skala Nasilenia Zmęczenia (FSS). Kilka wymiarów zmęczenia opisuje Wielowymiarowy Inwentarz Zmęczenia (MFI-20). Ponieważ zmęczenie często współwystępuje z depresją, złym snem i spowolnieniem poznawczym, warto zastosować też PHQ-9, Pittsburski Indeks Jakości Snu (PSQI) i Test Symboli i Cyfr (SDMT).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
