Kwestionariusz oceny ręki Michigan (MHQ), ang. Michigan Hand Outcomes Questionnaire (MHQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz oceny ręki Michigan (MHQ)?
Kwestionariusz oceny ręki Michigan (MHQ) mierzy, jak pacjent ocenia stan swoich rąk. Zawiera 37 pytań w sześciu obszarach: ogólna funkcja ręki, czynności dnia codziennego, praca, ból, wygląd ręki (estetyka) i zadowolenie z funkcji ręki. Większość pytań dotyczy osobno prawej i lewej ręki, a część – obu rąk razem. Wynik każdego obszaru wynosi 0–100 pkt. Kwestionariusz opracowali Chung i wsp. (1998).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
MHQ stosuje się u dorosłych ze schorzeniami ręki i nadgarstka – po urazach i złamaniach, w zespole cieśni nadgarstka, chorobie zwyrodnieniowej stawów ręki, reumatoidalnym zapaleniu stawów, przykurczu Dupuytrena czy po operacjach ręki. Korzystają z niego chirurdzy ręki, ortopedzi, fizjoterapeuci i terapeuci zajęciowi – do oceny wyjściowej, monitorowania leczenia i w badaniach klinicznych. Wypełnienie trwa 10–15 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent odpowiada na pytania dotyczące ostatniego tygodnia w 5-stopniowej skali. Obszar funkcji ogólnej obejmuje m.in. sprawność palców, siłę chwytu, czucie i zakres ruchu; czynności codzienne – np. odkręcanie słoika, zapinanie guzików czy krojenie mięsa; praca – to, jak często dolegliwości ograniczały wykonywanie pracy lub obowiązków; ból – jego częstość, nasilenie i wpływ na sen oraz codzienne funkcjonowanie; estetyka – wygląd ręki; zadowolenie – m.in. z funkcji, siły i czucia ręki. Wyniki surowe przelicza się według klucza na skalę 0–100, a wynik ogólny jest średnią obszarów.
Kwestionariusz oceny ręki Michigan (MHQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
We wszystkich obszarach z wyjątkiem bólu wyższy wynik oznacza lepszą funkcję i większe zadowolenie. W obszarze bólu wyższy wynik oznacza silniejszy ból, dlatego przy obliczaniu wyniku ogólnego skalę bólu się odwraca. Wynik ogólny 100 pkt oznacza brak dolegliwości. Kwestionariusz nie ma progów klinicznych – wyniki porównuje się w czasie i między rękami.
Profil obszarów pokazuje, co jest dla pacjenta głównym problemem: ból, ograniczenie funkcji czy wygląd ręki, ważny np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Wyniki interpretuje się razem z badaniem klinicznym, pomiarem siły chwytu i testami sprawności ręki.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
MHQ mierzy funkcję ręki z perspektywy pacjenta i nie służy do rozpoznania. W pracy Chunga i wsp. (1998) domeny miały dobrą rzetelność test–retest (ok. 0,81–0,97) i spójność wewnętrzną; kwestionariusz okazał się wrażliwy na zmianę po operacjach ręki, m.in. w zespole cieśni nadgarstka i RZS.
Publikacja źródłowa: Chung KC, Pillsbury MS, Walters MR, Hayward RA, J Hand Surg Am 1998.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcję całej kończyny górnej w ocenie pacjenta mierzy Kwestionariusz DASH (niepełnosprawność ramienia, barku i ręki) lub jego skrócona wersja QuickDASH. Objawy i ograniczenia w zespole cieśni nadgarstka ocenia Bostoński Kwestionariusz Zespołu Cieśni Nadgarstka (BCTQ), a ból i funkcję nadgarstka – kwestionariusz PRWE. Sprawność ręki obiektywnie mierzy np. Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
