Skala Upadków Morse (MFS), ang. Morse Fall Scale (MFS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Upadków Morse (MFS) – omówienie
Co mierzy Skala Upadków Morse (MFS)?
Skala Upadków Morse (Morse Fall Scale, MFS) służy do szybkiej oceny ryzyka upadku u pacjentów hospitalizowanych. Uwzględnia sześć czynników: upadki w wywiadzie, więcej niż jedno rozpoznanie, korzystanie z pomocy do chodzenia, wlew dożylny lub dostęp naczyniowy, sposób chodzenia oraz świadomość własnych ograniczeń. Poszczególne czynniki mają różne wagi punktowe, a wynik łączny wynosi 0–125 pkt.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skalę stosuje się u dorosłych pacjentów szpitali – na oddziałach internistycznych, chirurgicznych, neurologicznych, geriatrycznych i rehabilitacyjnych – oraz w opiece długoterminowej. Ocenę wykonuje pielęgniarka przy przyjęciu, po zmianie stanu pacjenta, po upadku i w ustalonych odstępach czasu. Skala nie jest przeznaczona dla dzieci (stosuje się u nich m.in. skalę Humpty Dumpty) ani do oceny osób mieszkających w środowisku domowym.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Skala obejmuje sześć elementów punktowanych w różny sposób: upadek w wywiadzie (nie = 0, tak = 25 pkt), choroba współistniejąca – więcej niż jedno rozpoznanie (0 / 15 pkt), pomoce w chodzeniu (brak, leżenie, pomoc pielęgniarki = 0; kule, laska, balkonik = 15; podpieranie się o meble = 30 pkt), wlew dożylny lub wenflon (0 / 20 pkt), chód (prawidłowy / leżenie / wózek = 0; osłabiony = 10; zaburzony = 20 pkt) oraz stan psychiczny (świadomy własnych ograniczeń = 0; przecenia możliwości lub zapomina o ograniczeniach = 15 pkt). Punkty sumuje się.
Skala Upadków Morse (MFS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Najczęściej przyjmuje się podział: 0–24 pkt – niskie ryzyko upadku, 25–44 pkt – umiarkowane, ≥45 pkt – wysokie. Progi te można dostosować do specyfiki oddziału – autorka skali zalecała ustalenie progu na podstawie danych z danej placówki.
Wynik wskazuje zakres działań: przy niskim ryzyku wystarczą podstawowe środki ostrożności (oświetlenie, właściwe obuwie, łóżko w niskiej pozycji), a przy umiarkowanym i wysokim należy dodatkowo częściej obserwować pacjenta, pomagać mu przy przemieszczaniu się, przejrzeć leki, oznaczyć go zgodnie z procedurą i przeprowadzić edukację. Wynik aktualizuje się po każdej zmianie stanu zdrowia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy autorki (Morse i wsp., 1989) próg 45 pkt dawał czułość ok. 78% i swoistość ok. 83% w przewidywaniu upadków u hospitalizowanych pacjentów. W późniejszych badaniach w różnych oddziałach dokładność była zmienna, dlatego wiele szpitali dostosowuje próg do własnej populacji (np. 45 lub 51 pkt).
Skala wskazuje osoby wymagające wzmożonej profilaktyki upadków, ale nie zastępuje indywidualnej oceny czynników ryzyka (leki, zaburzenia wzroku, hipotonia ortostatyczna, majaczenie).
Publikacja źródłowa: Morse JM, Morse RM, Tylko SJ, Can J Aging 1989.
Podobne skale i kwestionariusze
Ryzyko upadku u pacjentów szpitalnych ocenia się też skalą STRATIFY (5 pytań) i skalą Conley, a w niektórych placówkach – skalą Hendrich II. U osób starszych mieszkających w domu przydatne są testy funkcjonalne, takie jak test „Wstań i idź” (TUG) i Skala Równowagi Berg, oraz ocena obawy przed upadkiem skalą FES-I. Skala Morse jest jedną z najczęściej stosowanych pielęgniarskich skal ryzyka upadku na świecie.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
