Ocena Umiejętności Motorycznych i Procesowych (AMPS), ang. Assessment of Motor and Process Skills (AMPS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Ocena Umiejętności Motorycznych i Procesowych (AMPS) – omówienie
Co mierzy Ocena Umiejętności Motorycznych i Procesowych (AMPS)?
Ocena Umiejętności Motorycznych i Procesowych (AMPS) to standaryzowane narzędzie obserwacyjne terapii zajęciowej, które ocenia jakość wykonywania codziennych zadań, takich jak przygotowanie posiłku czy ścielenie łóżka. Terapeuta ocenia 16 umiejętności motorycznych (poruszanie siebie i przedmiotów) oraz 20 umiejętności procesowych (organizowanie i dostosowywanie działania), biorąc pod uwagę wysiłek, efektywność, bezpieczeństwo i samodzielność. Narzędzie opracowała Fisher; wyniki przelicza się z użyciem modelu Rascha.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
AMPS stosuje się u osób od 2. roku życia – dzieci, dorosłych i osób starszych – z różnymi schorzeniami, m.in. po udarze, z otępieniem, zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną czy chorobami narządu ruchu. Korzystają z niej wyłącznie terapeuci zajęciowi po kursie kalibracyjnym – do oceny zdolności do samodzielnego życia, planowania terapii i oceny jej efektów. Badanie wraz z wyborem zadań trwa ok. 30–60 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Terapeuta zajęciowy wspólnie z badanym wybiera 2–3 znane mu zadania z listy ponad 100 standaryzowanych czynności (np. przygotowanie kanapki, ścielenie łóżka, prasowanie). Podczas ich wykonywania obserwuje 16 umiejętności motorycznych (np. stabilizację, sięganie, chwytanie, podnoszenie) i 20 umiejętności procesowych (np. wybór narzędzi, kolejność czynności, dostosowanie działania). Każdą umiejętność ocenia się w skali 1–4, a program komputerowy przelicza wyniki z uwzględnieniem trudności zadania i surowości oceniającego (model Rascha). Badanie mogą prowadzić wyłącznie terapeuci po kursie kalibracyjnym.
Ocena Umiejętności Motorycznych i Procesowych (AMPS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki wyraża się w logitach. Wartości poniżej progu ok. 2,0 logita dla umiejętności motorycznych i ok. 1,0 logita dla procesowych wskazują na zwiększony wysiłek, mniejszą efektywność lub zagrożenie bezpieczeństwa i potrzebę pomocy w codziennych czynnościach. Niski wynik procesowy ma szczególne znaczenie przy ocenie zdolności do samodzielnego życia osób z zaburzeniami poznawczymi. Za istotną uznaje się zmianę o ok. 0,3–0,5 logita.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
AMPS jest testem obserwacyjnym opartym na modelu Rascha i wymaga szkolenia oraz kalibracji terapeuty. Wyniki przedstawia się w logitach w skali motorycznej i procesowej; orientacyjne progi to ok. 2,0 logita dla umiejętności motorycznych i ok. 1,0 logita dla procesowych – poniżej nich rośnie prawdopodobieństwo potrzeby pomocy w życiu codziennym. Wykazano dobrą rzetelność test–retest oraz trafność w różnych kulturach dzięki międzynarodowej bazie danych.
Publikacja źródłowa: Fisher AG, Jones KB, Assessment of Motor and Process Skills, Three Star Press (wyd. 7, 2010).
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcje wykonawcze podczas codziennych zadań ocenia Test Funkcji Wykonawczych w Codziennych Czynnościach (EFPT), a samodzielność w czynnościach dnia codziennego – Skala Barthel (Indeks Barthel) i Skala Niezależności Funkcjonalnej (FIM). Złożone czynności, np. robienie zakupów i gotowanie, opisuje Skala IADL Lawtona, a umiejętności komunikacji i interakcji – Ocena umiejętności komunikacji i interakcji (ACIS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
