Test Box and Block (BBT), ang. Box and Block Test (BBT) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Box and Block (BBT)?
Test Box and Block (BBT) mierzy zręczność całej ręki w prostym zadaniu: badany przenosi jak najwięcej drewnianych klocków z jednej przegródki pudełka do drugiej w ciągu 60 sekund. Wynikiem jest liczba przeniesionych klocków, osobno dla każdej ręki. Test jest szybki, tani i łatwy do zrozumienia, dlatego nadaje się także dla osób z zaburzeniami poznawczymi. Standaryzację i normy dla dorosłych opracowali Mathiowetz i wsp. (1985).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BBT stosuje się u dzieci od ok. 6. roku życia i dorosłych z zaburzeniami funkcji kończyny górnej – po udarze mózgu, w stwardnieniu rozsianym, chorobie Parkinsona, mózgowym porażeniu dziecięcym, po urazach ręki i w chorobach reumatycznych. Korzystają z niego terapeuci zajęciowi i fizjoterapeuci – do oceny wyjściowej i monitorowania efektów terapii. Badanie wymaga standardowego pudełka ze 150 klockami o boku 2,5 cm i trwa kilka minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pudełko z przegrodą pośrodku ustawia się na stole przed siedzącym badanym, a wszystkie klocki umieszcza w przegródce po stronie badanej ręki. Na sygnał badany przenosi klocki pojedynczo nad przegrodą na drugą stronę, tak szybko, jak potrafi, przez 60 sekund. Palce muszą przekroczyć przegrodę; klocki przeniesione po dwa naraz liczy się jako jeden, a te, które wypadły poza pudełko, nie są liczone. Najpierw bada się rękę dominującą (lub zdrową); przed każdą próbą badany ćwiczy przez 15 sekund.
Test Box and Block (BBT) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik to liczba klocków przeniesionych w ciągu 60 sekund, którą porównuje się z normami dla wieku i płci oraz z wynikiem drugiej ręki. Zdrowi młodsi dorośli przenoszą zwykle ok. 70–80 klocków ręką dominującą, a z wiekiem wynik się zmniejsza. Po udarze różnica między ręką zdrową a niedowładną dobrze odzwierciedla stopień zaburzeń, a zmiana o ok. 5–6 klocków przekracza błąd pomiaru.
Test nie ocenia precyzyjnych ruchów palców – do tego służą inne testy, np. test 9 kołków.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BBT mierzy zręczność jednej ręki – liczbę klocków przeniesionych w ciągu 60 s – a nie rozpoznaje chorób. Test ma bardzo wysoką rzetelność test–retest i między badającymi (ICC powyżej 0,9). Normy dla dorosłych w wieku 20–94 lat opublikowali Mathiowetz i wsp. (1985); młodsi dorośli przenoszą zwykle ok. 70–80 klocków ręką dominującą. Po udarze za najmniejszą wykrywalną zmianę przyjmuje się ok. 5–6 klocków (Chen i wsp., 2009).
Publikacja źródłowa: Mathiowetz V i wsp., Am J Occup Ther 1985.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcję kończyny górnej po udarze ocenia też Test ARAT (Action Research Arm Test), Test funkcji motorycznej Wolfa (WMFT) i Skala Fugl-Meyera (FMA). Sprawność ręki w czynnościach codziennych mierzy Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT), a siłę – pomiar siły chwytu dynamometrem ręcznym. Samoocenę funkcji ręki daje Kwestionariusz oceny ręki Michigan (MHQ).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
