Oksfordzka skala oceny barku (OSS), ang. Oxford Shoulder Score (OSS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Oksfordzka skala oceny barku (OSS)?
Oksfordzka skala oceny barku (OSS) to kwestionariusz, w którym pacjent ocenia ból barku i jego wpływ na codzienne czynności. Zawiera 12 pytań dotyczących ostatnich 4 tygodni, m.in. nasilenia bólu, trudności z ubieraniem się, myciem, noszeniem zakupów, sięganiem do szafy i snu. W obecnie zalecanej punktacji wynik wynosi 0–48 pkt – im wyższy, tym lepszy stan barku. Skalę opracowali Dawson, Fitzpatrick i Carr (1996) na Uniwersytecie Oksfordzkim.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
OSS stosuje się u dorosłych ze schorzeniami barku niezwiązanymi z niestabilnością – m.in. ze zmianami zwyrodnieniowymi, uszkodzeniami stożka rotatorów, zespołem bolesnego barku i barkiem zamrożonym – przed leczeniem operacyjnym i po nim, w fizjoterapii i w rejestrach endoprotezoplastyki. Dla niestabilności barku opracowano osobną skalę (Oxford Shoulder Instability Score). Wypełnienie trwa kilka minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent odpowiada na 12 pytań, wybierając jedną z 5 odpowiedzi. W obecnej punktacji każda odpowiedź ma wartość 0–4, gdzie 4 oznacza najlepszy stan (brak bólu lub trudności), a 0 – najgorszy. Pytania dotyczą m.in. najsilniejszego i zwykłego bólu barku, trudności z ubieraniem się, wsiadaniem do samochodu lub korzystaniem z komunikacji, jedzeniem nożem i widelcem, zakupami, noszeniem tacy, czesaniem się, wieszaniem ubrań w szafie i myciem się, a także wpływu bólu na pracę i sen. Wynik to suma punktów (0–48).
Oksfordzka skala oceny barku (OSS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
W części opracowań przyjmuje się: 0–19 pkt – stan ciężki, 20–29 – umiarkowany do ciężkiego, 30–39 – łagodny do umiarkowanego, 40–48 – zadowalająca funkcja barku. Za istotną klinicznie zmianę uznaje się zwykle ok. 4–6 pkt.
W starszej punktacji (12–60 pkt) wyższy wynik oznaczał gorszy stan, dlatego przy porównywaniu wyników trzeba sprawdzić, której wersji użyto.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
OSS mierzy ból i funkcję barku i nie służy do rozpoznania. Kwestionariusz ma dobrą spójność wewnętrzną i rzetelność test–retest oraz jest wrażliwy na zmianę po leczeniu operacyjnym i zachowawczym; za istotną klinicznie zmianę przyjmuje się zwykle ok. 4–6 pkt.
Publikacja źródłowa: Dawson J, Fitzpatrick R, Carr A, J Bone Joint Surg Br 1996.
Podobne skale i kwestionariusze
Niepełnosprawność całej kończyny górnej mierzy Kwestionariusz DASH i jego krótsza wersja QuickDASH. Ból i funkcję barku ocenia też Wskaźnik Bólu i Niepełnosprawności Barku (SPADI), a Skala Constanta-Murleya (CMS) łączy samoocenę pacjenta z badaniem zakresu ruchu i siły. Natężenie bólu można monitorować Numeryczną Skalą Oceny Bólu (NRS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
