Test Artykulacji Goldmana-Fristoe (GFTA-3), ang. Goldman-Fristoe Test of Articulation (GFTA-3) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Test Artykulacji Goldmana-Fristoe (GFTA-3) – omówienie
Co mierzy Test Artykulacji Goldmana-Fristoe (GFTA-3)?
Test Artykulacji Goldmana-Fristoe (GFTA-3) to standaryzowany test oceniający realizację głosek języka angielskiego. Dziecko nazywa obrazki i powtarza historyjkę, a logopeda ocenia wymowę spółgłosek i zbitek spółgłoskowych w nagłosie, śródgłosie i wygłosie wyrazu. Test pozwala porównać artykulację dziecka z normami dla wieku i płci. Trzecie wydanie opracowali Goldman i Fristoe (2015).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
GFTA-3 jest przeznaczony dla dzieci, młodzieży i młodych dorosłych anglojęzycznych w wieku 2–21 lat – do diagnozy zaburzeń dźwięków mowy, planowania terapii i oceny jej efektów. Korzystają z niego logopedzi. Ponieważ test dotyczy głosek angielskich, nie nadaje się do oceny polskich dzieci; w Polsce stosuje się testy artykulacyjne opracowane dla języka polskiego. Badanie trwa 5–15 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
W części „Dźwięki w wyrazach” dziecko nazywa obrazki, a logopeda zapisuje błędy w realizacji docelowych głosek: substytucje (zastąpienia), elizje (opuszczenia), deformacje (zniekształcenia) i dodania. W części „Dźwięki w zdaniach” dziecko powtarza krótką historyjkę opowiedzianą przez badającego, co pozwala ocenić artykulację w mowie ciągłej. Można też sprawdzić, czy dziecko potrafi poprawnie powtórzyć głoskę po wzorze (stymulowalność). Wynik surowy to liczba błędów.
Test Artykulacji Goldmana-Fristoe (GFTA-3) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF w języku angielskim: publikacji źródłowych i opisów narzędzia. Nie zawsze zawierają one sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wynik surowy przelicza się na wynik standardowy (średnia 100, odchylenie standardowe 15), centyl i równoważnik wieku według norm amerykańskich. Wynik poniżej 85 wskazuje na wymowę poniżej oczekiwań dla wieku, a poniżej 70 – na znaczne zaburzenia. Analiza błędów pokazuje, które głoski i pozycje w wyrazie sprawiają trudność.
Wyniki uzupełnia się analizą procesów fonologicznych, np. testem KLPA-3, i oceną zrozumiałości mowy. Ponieważ normy dotyczą języka angielskiego, u dzieci dwujęzycznych interpretuje się je szczególnie ostrożnie, uwzględniając wpływ drugiego języka.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
GFTA-3 jest testem znormalizowanym – wyniki przelicza się na wyniki standardowe (średnia 100, SD 15). Właściwości narzędzia opisuje się rzetelnością i trafnością, a nie czułością i swoistością. Podręcznik podaje wysoką rzetelność test–retest i zgodność między oceniającymi.
Publikacja źródłowa: Goldman R, Fristoe M, GFTA-3, Pearson 2015.
Podobne skale i kwestionariusze
Artykulację u dzieci anglojęzycznych ocenia też Skala Sprawności Artykulacyjnej Arizona (AAPS), a motoryczne umiejętności mowy przy podejrzeniu apraksji – Dynamiczna Ocena Umiejętności Motorycznych Mowy (DEMSS). Zrozumiałość mowy w codziennej komunikacji opisuje Skala zrozumiałości mowy (SIR).
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
