Metoda Oceny Splątania (CAM), ang. Confusion Assessment Method (CAM) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Metoda Oceny Splątania (CAM) – omówienie
Co mierzy Metoda Oceny Splątania (CAM)?
Metoda Oceny Splątania (CAM) to standaryzowane narzędzie do rozpoznawania majaczenia przez osoby bez przygotowania psychiatrycznego. Algorytm diagnostyczny opiera się na czterech cechach: 1) nagły początek i zmienny przebieg zaburzeń, 2) zaburzenia uwagi, 3) zdezorganizowane myślenie, 4) zmieniony poziom świadomości. Pełna wersja CAM obejmuje 10 cech majaczenia. Narzędzie opracowali Inouye i wsp. (1990) na podstawie kryteriów DSM-III-R.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CAM stosuje się u dorosłych, zwłaszcza u osób starszych, na oddziałach szpitalnych, w szpitalnych oddziałach ratunkowych, po zabiegach operacyjnych oraz w opiece długoterminowej i paliatywnej. Korzystają z niej lekarze, pielęgniarki i psycholodzy po krótkim szkoleniu. U pacjentów zaintubowanych lub niemogących mówić stosuje się wersję CAM-ICU. Narzędzie wykrywa majaczenie, ale nie wskazuje jego przyczyny.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Podstawą oceny jest krótkie, ustrukturyzowane badanie funkcji poznawczych, obejmujące orientację, pamięć i uwagę (np. wymienianie dni tygodnia lub miesięcy w odwrotnej kolejności), rozmowa z pacjentem i obserwacja jego zachowania, a także informacje od rodziny i personelu o zmianach stanu psychicznego. Po badaniu oceniający zaznacza obecność lub brak każdej cechy. Ocena trwa ok. 5–10 minut. Ponieważ objawy majaczenia się zmieniają, badanie powtarza się, np. codziennie u pacjentów z grupy ryzyka. Ciężkość majaczenia ocenia wersja CAM-S, a 3D-CAM to ustrukturyzowany, 3-minutowy wywiad.
Metoda Oceny Splątania (CAM) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Majaczenie rozpoznaje się, gdy występują cechy 1 i 2 oraz co najmniej jedna z cech 3 lub 4. Wynik dodatni wymaga pilnego poszukiwania przyczyny (np. infekcji, odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, działania leków, bólu, zatrzymania moczu) i wdrożenia leczenia. Wynik ujemny przy jednorazowej ocenie nie wyklucza majaczenia, ponieważ objawy mogą się nasilać i ustępować w ciągu doby.
CAM nie odróżnia majaczenia od otępienia, które często współistnieją – rozstrzyga porównanie z wcześniejszym stanem pacjenta. Hipoaktywna postać majaczenia, z sennością i spowolnieniem, łatwo umyka uwadze, dlatego ocena uwagi powinna być szczególnie staranna.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy Inouye i wsp. (1990) CAM wykrywał majaczenie z czułością 94–100% i swoistością 90–95% w porównaniu z oceną psychiatryczną. W przeglądzie Wei i wsp. (2008), obejmującym ponad 1000 pacjentów, średnia czułość wynosiła 94%, a swoistość 89%. Dokładność jest niższa, gdy badanie wykonują osoby bez przeszkolenia, dlatego zaleca się szkolenie i standardową ocenę uwagi.
Publikacja źródłowa: Inouye SK i wsp., Ann Intern Med 1990.
Podobne skale i kwestionariusze
U pacjentów OIT, także zaintubowanych, majaczenie wykrywa Metoda Oceny Splątania na OIT (CAM-ICU), a poziom pobudzenia i sedacji ocenia Skala Pobudzenia i Sedacji Richmond (RASS). Pielęgniarki mogą stosować krótką Pielęgniarską skalę przesiewową majaczenia (Nu-DESC). Funkcje poznawcze po ustąpieniu majaczenia ocenia się np. Krótką Skalą Oceny Stanu Umysłowego (MMSE) lub Montrealską Skalą Oceny Funkcji Poznawczych (MoCA).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
