Skala Apgar, ang. Apgar Score – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Skala Apgar?
Skala Apgar to prosty sposób oceny stanu noworodka bezpośrednio po urodzeniu. Ocenia pięć parametrów: czynność serca, oddychanie, napięcie mięśniowe, reakcję na bodźce (odruchy) i zabarwienie skóry, każdy na 0–2 pkt. Wynik 0–10 pkt opisuje przystosowanie dziecka do życia pozamacicznego i reakcję na ewentualną resuscytację. Skalę zaproponowała w 1953 r. amerykańska anestezjolog Virginia Apgar; od jej nazwiska utworzono też angielski akronim Appearance, Pulse, Grimace, Activity, Respiration.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Skalę stosuje się u wszystkich noworodków, zarówno donoszonych, jak i urodzonych przedwcześnie – na salach porodowych i operacyjnych. Ocenę wykonuje położna, neonatolog, pediatra lub anestezjolog w 1. i 5. minucie życia, a przy wyniku poniżej 7 pkt – dodatkowo co 5 minut, do 20. minuty. Wynik wpisuje się do dokumentacji medycznej i książeczki zdrowia dziecka. W Polsce ocena w skali Apgar jest standardem opieki okołoporodowej.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Każdy parametr ocenia się na 0, 1 lub 2 pkt. Czynność serca: 0 – brak, 1 – poniżej 100/min, 2 – ≥100/min. Oddychanie: 0 – brak, 1 – wolne, nieregularne, słaby krzyk, 2 – prawidłowe, silny krzyk. Napięcie mięśniowe: 0 – wiotkość, 1 – nieznaczne zgięcie kończyn, 2 – prawidłowe, aktywne ruchy. Reakcja na bodźce (np. odsysanie, drażnienie stóp): 0 – brak, 1 – grymas, 2 – kichanie, kaszel, płacz lub cofanie kończyny. Zabarwienie skóry: 0 – sinica lub bladość całego ciała, 1 – ciało różowe, kończyny sine, 2 – całe ciało różowe. Punkty sumuje się.
Skala Apgar – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik 7–10 pkt oznacza dobry stan noworodka, 4–6 pkt – stan średni, wymagający zwykle wsparcia oddychania i obserwacji, a 0–3 pkt – stan ciężki, wymagający natychmiastowej resuscytacji. Decyzji o rozpoczęciu resuscytacji nie odkłada się jednak do oceny w 1. minucie – podejmuje się ją na podstawie oddechu, czynności serca i napięcia mięśniowego.
Wynik w 5. minucie lepiej niż wynik w 1. minucie odzwierciedla rokowanie, ale skala nie służy do rozpoznawania niedotlenienia okołoporodowego. U wcześniaków niższa punktacja może wynikać z niedojrzałości, a nie z zagrożenia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Skala Apgar opisuje stan noworodka i reakcję na resuscytację, ale nie służy do rozpoznania niedotlenienia ani do prognozowania rozwoju neurologicznego u pojedynczego dziecka – podkreślają to stanowiska ACOG i AAP (2015). W dużym badaniu populacyjnym (Casey i wsp., NEJM 2001) wynik 0–3 pkt w 5. minucie wiązał się z wielokrotnie wyższym ryzykiem zgonu w okresie noworodkowym, zarówno u dzieci donoszonych, jak i u wcześniaków.
Publikacja źródłowa: Apgar V, Curr Res Anesth Analg 1953.
Podobne skale i kwestionariusze
Wydolność oddechową noworodka ocenia się skalą Silvermana, a dojrzałość – skalą Ballarda. Objawy noworodkowego zespołu abstynencyjnego mierzy Skala Finnegan. Ocenę neurologiczną niemowląt z czynnikami ryzyka uzupełnia Badanie neurologiczne niemowląt wg Hammersmith (HINE), a rozwój motoryczny w kolejnych miesiącach – Skala Motoryczna Niemowląt Alberta (AIMS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
