Kwestionariusz unikania związanego z obrazem ciała (BIAQ), ang. Body Image Avoidance Questionnaire (BIAQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz unikania związanego z obrazem ciała (BIAQ)?
Kwestionariusz unikania związanego z obrazem ciała (Body Image Avoidance Questionnaire, BIAQ) mierzy zachowania unikowe wynikające z niezadowolenia z wyglądu. Zawiera 19 pozycji dotyczących m.in. doboru ubrań, unikania sytuacji społecznych, ograniczania jedzenia oraz nadmiernego kontrolowania wyglądu i masy ciała. Opisuje behawioralny wymiar zaburzonego obrazu ciała, który często towarzyszy zaburzeniom odżywiania. Kwestionariusz opracowali Rosen i wsp. (1991).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
BIAQ stosuje się u młodzieży i dorosłych z zaburzeniami odżywiania, nadmiernym niezadowoleniem z wyglądu lub zaburzeniem dysmorficznym ciała – w psychoterapii, psychodietetyce i badaniach naukowych. Pomaga zaplanować interwencje oparte na stopniowej ekspozycji na unikane sytuacje i ocenić ich efekty. Nie służy do rozpoznawania zaburzeń odżywiania.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia, jak często w ostatnim czasie zachowywał się w opisany sposób, w 6-stopniowej skali: zawsze (5), zazwyczaj (4), często (3), czasami (2), rzadko (1), nigdy (0). Pytania dotyczą m.in. noszenia luźnych lub ciemnych ubrań, unikania obcisłych strojów, rezygnacji z wyjść i spotkań towarzyskich z powodu wyglądu, unikania jedzenia przy innych, ograniczania jedzenia, częstego ważenia się i przeglądania w lustrze. Wynik jest sumą punktów (0–95). Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Kwestionariusz unikania związanego z obrazem ciała (BIAQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza bardziej nasilone zachowania unikowe związane z wyglądem. Kwestionariusz nie ma ustalonych progów klinicznych – wyniki porównuje się z wartościami w grupach klinicznych i nieklinicznych oraz w czasie. Analizuje się też cztery obszary: ubiór, aktywności społeczne, ograniczanie jedzenia oraz dbanie o wygląd i ważenie się.
Wysoki wynik wskazuje, w jakich sytuacjach pacjent unika oceny swojego wyglądu, co pomaga zaplanować terapię poznawczo-behawioralną, np. stopniową ekspozycję na unikane sytuacje. Zmniejszenie wyniku w trakcie terapii jest miarą jej skuteczności w zakresie behawioralnych objawów zaburzonego obrazu ciała.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
BIAQ mierzy zachowania unikowe związane z wyglądem, a nie rozpoznaje zaburzeń odżywiania. W pracy Rosena i wsp. (1991) kwestionariusz miał dobrą spójność wewnętrzną i rzetelność test–retest, odróżniał kobiety z zaburzeniami odżywiania od grupy kontrolnej, a wynik zmniejszał się po terapii poznawczo-behawioralnej obrazu ciała.
Publikacja źródłowa: Rosen JC, Srebnik D, Saltzberg E, Wendt S, Psychol Assess 1991.
Podobne skale i kwestionariusze
Niezadowolenie z kształtu ciała mierzy Kwestionariusz Kształtu Ciała (BSQ), a psychopatologię zaburzeń odżywiania – Kwestionariusz Badania Zaburzeń Odżywiania (EDE-Q) i Kwestionariusz Postaw wobec Jedzenia (EAT-26). Samoocenę ogólną ocenia Skala Samooceny Rosenberga (SES).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
