Skala Obsesji i Kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS), ang. Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skala Obsesji i Kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS) – omówienie
Co mierzy Skala Obsesji i Kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS)?
Skala Obsesji i Kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS) służy do oceny nasilenia objawów zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD), niezależnie od ich treści. Składa się z listy kontrolnej, która pomaga zidentyfikować obsesje i kompulsje pacjenta, oraz ze skali nasilenia (10 pozycji), w której osobno ocenia się obsesje i kompulsje pod względem czasu, jaki zajmują, wpływu na funkcjonowanie, dyskomfortu, oporu i kontroli. Jest standardem oceny OCD w badaniach klinicznych i praktyce.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Y-BOCS stosuje się u dorosłych z rozpoznanym lub podejrzewanym zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym – w psychiatrii, psychoterapii (np. w terapii ekspozycji z powstrzymywaniem reakcji) i badaniach naukowych. Służy do oceny wyjściowej i monitorowania leczenia. Dla dzieci i młodzieży przeznaczona jest wersja CY-BOCS. Skalę stosuje się głównie jako wywiad prowadzony przez klinicystę; istnieje też wersja samoopisowa.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie zaczyna się od listy kontrolnej objawów (Y-BOCS Symptom Checklist), na podstawie której ustala się główne obsesje (np. dotyczące zanieczyszczenia, agresji, symetrii) i kompulsje (np. mycie, sprawdzanie, liczenie). Następnie klinicysta ocenia 5 parametrów osobno dla obsesji (pozycje 1–5) i kompulsji (pozycje 6–10): czas poświęcany objawom, ich wpływ na funkcjonowanie, związany z nimi dyskomfort, opór wobec objawów i stopień kontroli nad nimi.
Każdą pozycję ocenia się na 0–4 pkt w odniesieniu do ostatniego tygodnia. Badanie trwa ok. 15–30 minut.
Skala Obsesji i Kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 0–40 pkt (po 0–20 pkt dla obsesji i kompulsji). Najczęściej przyjmuje się: 0–7 pkt – objawy subkliniczne, 8–15 pkt – łagodne, 16–23 pkt – umiarkowane, 24–31 pkt – ciężkie, 32–40 pkt – skrajnie ciężkie. W badaniach klinicznych kryterium włączenia jest zwykle wynik ≥16 pkt.
Odpowiedź na leczenie definiuje się zwykle jako zmniejszenie wyniku o co najmniej 35%, a remisję – jako wynik ≤12 pkt. Porównanie wyników obu podskal pokazuje, czy przeważają obsesje, czy kompulsje, co pomaga planować terapię.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Y-BOCS jest skalą nasilenia objawów, a nie narzędziem do rozpoznawania zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, dlatego nie podaje się jej czułości i swoistości diagnostycznej. W pracach autorów (Goodman i wsp., 1989) wykazano dobrą rzetelność między oceniającymi i trafność oraz wrażliwość na zmianę w trakcie leczenia.
Publikacja źródłowa: Goodman WK i wsp., Arch Gen Psychiatry 1989.
Podobne skale i kwestionariusze
Objawy obsesyjno-kompulsyjne ocenia się też kwestionariuszami samoopisowymi OCI-R (18 pozycji) i DOCS, a u dzieci – wersją CY-BOCS. Ponieważ OCD często współwystępuje z depresją i lękiem, warto równolegle zastosować np. Inwentarz Depresji Becka (BDI-II) lub Skalę Depresji Hamiltona (HAM-D). Rozpoznanie potwierdza się ustrukturyzowanym wywiadem, np. SCID-5 lub M.I.N.I.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
