Kwestionariusz funkcji stopy i stawu skokowego (FAAM), ang. Foot and Ankle Ability Measure (FAAM) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz funkcji stopy i stawu skokowego (FAAM)?
Kwestionariusz funkcji stopy i stawu skokowego (FAAM) to narzędzie samooceny, które mierzy ograniczenia funkcjonalne spowodowane dolegliwościami stopy i stawu skokowego. Składa się z dwóch podskal: czynności dnia codziennego (ADL, 21 pozycji, np. stanie, chodzenie po nierównym terenie, wchodzenie po schodach) i sportowej (8 pozycji, np. bieganie, skoki, gwałtowne zmiany kierunku). Wyniki podaje się w procentach. Kwestionariusz opracowali Martin i wsp. (2005).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
FAAM stosuje się u młodzieży i dorosłych z urazami i schorzeniami stopy i stawu skokowego – po skręceniach, w przewlekłej niestabilności stawu skokowego, przy uszkodzeniach ścięgien, zapaleniu rozcięgna podeszwowego czy po zabiegach operacyjnych. Korzystają z niego fizjoterapeuci, ortopedzi i lekarze medycyny sportowej – do oceny wyjściowej, monitorowania rehabilitacji i podejmowania decyzji o powrocie do sportu.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent ocenia trudność w wykonywaniu każdej czynności w ostatnim tygodniu: 4 – brak trudności, 3 – niewielka trudność, 2 – umiarkowana, 1 – duża, 0 – nie jest w stanie wykonać. Jeśli ograniczenie wynika z innej przyczyny niż stopa lub staw skokowy, zaznacza się odpowiedź „nie dotyczy”. Wynik każdej podskali to suma punktów podzielona przez maksymalną liczbę punktów możliwą do uzyskania za udzielone odpowiedzi, pomnożona przez 100. Na końcu pacjent ocenia swoją ogólną sprawność w skali 0–100% i określa ją jako prawidłową, prawie prawidłową, nieprawidłową lub znacznie nieprawidłową. Wypełnienie trwa ok. 5 minut.
Kwestionariusz funkcji stopy i stawu skokowego (FAAM) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik 100% oznacza brak ograniczeń, a niższy – większe ograniczenie funkcji. Za minimalną istotną klinicznie zmianę przyjmuje się ok. 8 punktów procentowych w podskali ADL i 9 w podskali sportowej. W badaniach przewlekłej niestabilności stawu skokowego za kryterium ograniczenia funkcji uznaje się zwykle wynik poniżej 90% w podskali ADL i poniżej 80% w podskali sportowej (zalecenia International Ankle Consortium).
Podskala sportowa jest bardziej wrażliwa u osób aktywnych i sportowców, u których wynik ADL często jest bliski 100%. Wyniki interpretuje się razem z badaniem klinicznym i testami funkcjonalnymi.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
FAAM ocenia funkcję stopy i stawu skokowego i nie służy do rozpoznania. W pracy Martina i wsp. (2005) rzetelność test–retest wynosiła ICC 0,89 dla podskali ADL i 0,87 dla podskali sportowej, a minimalna istotna klinicznie zmiana – odpowiednio 8 i 9 punktów procentowych. Kwestionariusz jest zalecany m.in. do oceny przewlekłej niestabilności stawu skokowego i efektów rehabilitacji.
Publikacja źródłowa: Martin RL, Irrgang JJ, Burdett RG, Conti SF, Van Swearingen JM, Foot Ankle Int 2005.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcję stopy, ból i niepełnosprawność ocenia też Wskaźnik funkcji stopy (FFI), a funkcję całej kończyny dolnej – Skala Funkcjonalna Kończyny Dolnej (LEFS). Niestabilność stawu skokowego pomagają określić kwestionariusze CAIT i IdFAI, a objawy i jakość życia – kwestionariusz FAOS. Ograniczenia w czynnościach ważnych dla konkretnego pacjenta opisuje Skala Funkcjonalna Specyficzna dla Pacjenta (PSFS).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
